Vì sao không nên lập đặc khu kinh tế Vũng Áng

12/07/2014 15:38

Thông tin Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS – Đài Loan) trình lên Chính phủ xin thành lập đặc khu kinh tế gang thép Vũng Áng gây sự chú ý của dư luận. Giới chuyên gia cho rằng Việt Nam sẽ đối mặt với những nguy cơ tiềm ẩn nếu phê chuẩn dự thảo đặc khu kinh tế ở Vũng Áng của tập đoàn Formosa. Văn phòng chính phủ đã có Công văn thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng về việc không thành lập Khu Kinh tế đặc thù cho Dự án Formosa vì không phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam.

Trước mắt, chúng ta đừng nghĩ kiến nghị này là tốt hay xấu. Mà phải phân tích nó cụ thể ở những khía cạnh địa lý và an ninh xã hội trong bối cảnh của Việt Nam.

Vũng Áng không có đường ranh giới tự nhiên với các khu vực khác như Phú Quốc mà lại nằm trong vị trí nhạy cảm về an ninh quốc phòng

Trong kế hoạch phát triển kinh tế, Việt Nam dự định xây dựng 3 đặc khu kinh tế rải đều ở 3 miền đất nước: Vân Đồn (Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (Khánh Hòa), Phú Quốc (Kiên Giang).

Cả ba địa điểm này đều thuộc các huyện đảo có các ưu thế tự nhiên như:

Có vị trí địa lý thuận lợi cho giao thương quốc tế, đang được đầu tư để xây dựng các cảng biển quốc tế. Ngoài ra, các khu vực này cũng gần các địa điểm du lịch nổi tiếng thế giới của Việt Nam như Vịnh Hạ Long (di sản thiên nhiên thế giới), bãi biển Nha Trang (được mệnh danh là Hòn ngọc Viễn Đông)…

Phú Quốc có đặc điểm địa lý tự nhiên rất phù hợp để xây dựng đặc khu kinh tế

Theo các đề xuất hiện nay, các đặc khu kinh tế đã được lựa chọn này sẽ tập trung chủ yếu phát triển các ngành dịch vụ, công nghiệp nhẹ, công nghệ cao như du lịch, vận tải biển, công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là công nghiệp giải trí (như casino, khu đèn đỏ…) chứ không tập trung vào các ngành công nghiệp nặng khai khoáng, luyện kim…

Những địa điểm này đều là các đảo hoặc quần đảo nhỏ, tạo thành ranh giới tự nhiên với đất liền. Điều này có vai trò hết sức quan trọng bởi lẽ đặc tính chính của một đặc khu kinh tế là sẽ có những ưu đãi và một chế độ luật pháp đặc biệt. Chẳng hạn, chỉ có đặc khu kinh tế được kinh doanh casino hay áp mức thuế thấp hơn so với các vùng khác… Việc có đường ranh giới tự nhiên thuận lợi sẽ giúp kiểm soát tốt hơn sự ảnh hưởng giữa vùng đặc quyền kinh tế và các vùng khác, không gây xáo trộn an ninh trật tự và pháp luật chung của cả nước.

Mỗi miền chỉ có một địa điểm được chọn. Việc chọn lựa rải đều này có tác dụng trong cân bằng phát triển kinh tế giữa các vùng miền. Ngòai ra, sẽ khai thác được tối đa lợi ích của mỗi vùng.

Trong khi đó khu kinh tế Vũng Áng chưa thể hiện được các ưu thế nổi trội này:

Thứ nhất, ngành mũi nhọn của Vũng Áng là khai khoáng, luyện kim, đóng tàu,… đều là các ngành công nghiệp nặng. Khác rất lớn với 3 khu vực đã được lựa chọn ở trên.
Ngoài ra, các ngành công nghiệp khai khoáng có một đặc tính đặc biệt là làm biến đổi lớn về địa lý tự nhiên của vùng, ảnh hướng lớn tới sự biến đổi địa lý chung của cả nước. Cần phải có sự giới hạn và kiểm soát chặt từ phía nhà nước để đảm bảo an ninh, phát triển kinh tế tài nguyên bền vững chứ không thể “thoáng” như đặc khu kinh tế.

Thứ hai, Vũng Áng không phải là “đảo” mà nằm trong dải đất liền, không có một ranh giới tự nhiên như 3 khu vực kia. Chưa kể đến, Vũng Áng nói riêng hay Hà Tĩnh nói chung là một trong những nơi hẹp nhất của đất liền, đây chính là yếu điểm lớn cho an ninh quốc phòng Việt Nam.

Và một nhận xét của chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cũng rất đáng lưu ý: “Từ Vũng Áng ngó qua Hải Nam không bao xa, nếu ngày nào đó, Trung Quốc đưa một hạm đội từ Hải Nam sang Vũng Áng thì cả Vịnh Bắc Bộ sẽ không giao thông được nước ngoài, không giao thông được với miền Nam Việt Nam, bị biến thành một cái hồ riêng của Trung Quốc“.

Thứ ba, ở khu vực miền Trung, đã có dự án đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong, đặc khu kinh tế Vân Đồn (Quảng Ninh) cũng cách đó không xa, không cần thiết phải “nảy thêm” một đặc khu kinh tế mới gây phiền hà trong quản lý mà hiệu quả không thu lại là bao, “nhiều quá hóa dư”.

Thứ tư, thực tế cho thấy Việt Nam đang ưu đãi rất lớn cho Formosa. Trong khi các dự án tại khu vực Vũng Áng mà Formosa đang tiến hành vẫn còn dang dở, tất cả các hiệu quả vẫn chỉ là “trên giấy”, dựa trên tính toán và tô vẽ chứ chưa hề kiểm chứng được trong thực tế. Trong khi đó, dự án này đang có một số rắc rối gây xôn xao trong dư luận như lao động nước ngoài không có giấy phép, hay quá nhiều lao động Trung Quốc dẫn đến tình trạng mất an ninh…

Formosa là một nhà đầu tư lớn, quan trọng của Việt Nam, vì thế chúng ta cần có những chính sách ưu đãi để giữ chân. Nhưng họ chỉ là một và chúng ta còn nhiều các nhà đầu tư lớn khác nữa, nếu chúng ta ưu đãi cho Formosa sẽ kéo theo các nhà đầu tư lớn khác cũng đòi hỏi quyền lợi như vậy. Tạo một tiền lệ xấu, gây xáo trộn chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam.

Thanh Vân 

(Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả)

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video