The Diplomat: Căng thẳng Việt-Trung đẩy Việt Nam tiến gần với Mỹ hơn

29/05/2014 19:54

Trang Diplomat ngày 29/05/2014 có bài viết “Amid South China Sea Tensions, Vietnam Seeks Closer Ties with US” về tình hình căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Theo bài viết này, để chống lại những tuyên bố chủ quyền ngang ngược của Trung Quốc trên biển Đông, Mỹ và Việt Nam đang tiến đến một mối quan hệ chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục leo thang sau khi tàu Trung Quốc cố tình đâm chìm một tàu Việt Nam vào ngày 28/05/2014 trên biển Đông. Việt Nam khẳng định tàu đánh cá của Trung Quốc đã cố tình đâm vào tàu Việt Nam nhưng Trung Quốc lại chống chế, vu khống và đổ lỗi ngược lại. Trước tình hình này, Việt Nam đã kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án hành động hung hăng của Trung Quốc trong các vùng biển tranh chấp.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh và Ngoại trưởng Mỹ John Kerry trong buổi hội đàm ngày 16/12/2013 (Hình ảnh The Diplomat sử dụng minh họa cho bài viết)

Ngày 28/05/2014, khi được hỏi về quan điểm của Mỹ về những căng thẳng giữa Trung Quốc – Việt Nam hiện nay, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ – Jen Psaki bày tỏ sự ủng hộ với Việt Nam bằng lời chỉ trích Trung Quốc: “những hành động khiêu khích phần lớn là từ phía Trung Quốc”. Trước đó, bà Psaki cũng khẳng định việc hạ đặt giàn khoan dầu của Trung Quốc là “hành động đơn phương của Chính phủ Trung Quốc trong khu vực”. Mặc dù Mỹ luôn duy trì thái độ trung lập của mình về vấn đề chủ quyền, nhưng những ý kiến công khai của các quan chức Mỹ rõ ràng đều thể hiện Mỹ không chấp nhận các hành vi bành trướng của Trung Quốc .

Với những lời lẽ đầy thiện chí đến từ Washington, Việt Nam nhìn thấy một cơ hội củng cố vị trí của mình bằng cách gần gũi hơn với Mỹ. Như Giáo sư Carl Thayer đã nhận định, Việt Nam có nhiều sự lựa chọn cho chiến lược tranh chấp với Trung Quốc – và việc phát triển mối quan hệ thân Mỹ và các đồng minh của Mỹ dường như là một lựa chọn có tính chiến lược.

Ngày 21/05/2014, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh đã có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ John Kerry về tình hình căng thẳng trên Biển Đông. Phó Thủ tướng đã bày tỏ quan điểm kiên quyết bảo vệ chủ quyền của Việt Nam và Ngoại trưởng Kerry cũng đáng giá cao sự kiềm chế và thiện chí của Việt Nam thể hiện trong việc kiên trì sử dụng các biện pháp hòa bình và các kênh đối thoại. Hai bên cũng đã đạt được những thỏa thuận đáng kể.

Việt Nam và Mỹ cũng đang củng cố mối quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực khác. Ngày 20/05/2014, Việt Nam thông báo sẽ tham gia Sáng kiến An ninh chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (PSI), một động thái rất được Mỹ hoan nghênh.

Tham gia Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) là thể hiện rằng Việt Nam mong muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Mỹ - như một cách để chống lại Trung Quốc.

Trong cuộc đàm thoại với Ngoại trưởng Kerry, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh cũng nhấn mạnh về mối quan hệ kinh tế ngày càng được tăng cường giữa Việt Nam và Mỹ, đồng thời hứa sẽ tăng cường hợp tác hơn nữa trong tương lai. “Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Mỹ để triển khai các biện pháp cụ thể nhằm tiếp tục thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Mỹ theo tình thần quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước”, Phó Thủ tướng phát biểu.

Trang Diplomat nhận định, các mối quan hệ đang ngày càng được thắt chặt giữa Mỹ và Việt Nam không hoàn toàn do vấn đề giàn khoan hiện tại. Việt Nam đã là một mục tiêu quan trọng trong chiến lược “tái cân bằng Châu Á” (rebalance to Asia) của chính quyền Obama. Chuyến thăm Việt Nam năm 2010 của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton là lần đầu tiên khẳng định sự quan tâm của Mỹ đối với việc giải quyết các vấn đề lãnh hải.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry về vấn đề Biển Đông

Kể từ đó, các cuộc viếng thăm qua lại giữa các quan chức Mỹ và Việt Nam đã trở thành thường lệ, mà đỉnh cao là chuyến thăm tới thủ đô Washington DC của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vào tháng 07/2013. Trong cuộc hội đàm, Tổng thống Mỹ Barack Obama và Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã thông báo về việc thiết lập một “mối quan hệ đối tác toàn diện” giữa Việt Nam và Mỹ. Theo thỏa thuận này, hai nước hứa hẹn sẽ tăng cường hợp tác tại các diễn đàn trong khu vực đồng thời tái khẳng định ủng hộ một giải pháp hòa bình để giải quyết các vấn đề Biển Đông. Những quan điểm tương tự về nhu cầu duy trì hòa bình và an ninh ở Biển Đông cũng luôn được hai nước đề cập đến trong những đánh giá chung tại các hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Việt Nam.

Mối quan hệ hợp tác giữa Mỹ và Việt Nam không chỉ dừng lại ở vấn đề Biển Đông, nhưng những tranh chấp hiện tại trên Biển Đông có thể là yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ nhất trong mong muốn thắt chặt quan hệ hơn với Hoa Kỳ của Việt Nam. Những quyết định tham gia vào các sáng kiến đa phương do Mỹ hậu thuẫn, từ PSI đến Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), đều thể hiện mong muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Mỹ như một cách để chống lại Trung Quốc của Việt Nam.

Chính phủ Việt Nam thậm chí còn muốn có được các mối quan hệ tốt đẹp với Mỹ như với Nga – đối tác truyền thống của Việt Nam, hiện vẫn chưa lên tiếng về vụ giàn khoan trái phép. Moscow hiện đang chuẩn bị tăng cường đầu tư cho Việt Nam, thậm chí cung cấp cả tàu ngầm Kilo, nhưng dường như Nga không công khai hỗ trợ Việt Nam trong những căng thẳng hiện tại với Trung Quốc trên Biển Đông. Vì vậy, Việt Nam đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ những nơi khác trong cộng đồng quốc tế và Washington chính là đối tác tiềm năng có khả năng và tầm ảnh hưởng lớn nhất.

Trong khi đó, theo quan điểm từ phía Mỹ, việc thắt chặt mối quan hệ với Việt Nam là một trong những cách thức hứa hẹn nhất để mở rộng chiến lược “tái cân bằng Châu Á”, vượt ra ngoài khuôn khổ các đồng minh truyền thống của Mỹ. Những chỉ trích về chiến lược này cho rằng, hành động của Mỹ chỉ đơn giản là nhằm cải thiện các mối quan hệ liên minh của Mỹ trong khu vực. Washington càng “gắn bó” với Hà Nội, Chính phủ Mỹ càng dễ dàng bác bỏ những lời chỉ trích này.

CTV Kiều Linh (dịch theo Diplomat)

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM