+
Aa
-
Lại muốn kích cầu
26/07/2013 16:19

Lo cho “sức khỏe” của nền kinh tế là đề tài được nhiều đại biểu đề cập tại hội thảo “Diễn biến giá cả, thị trường Việt Nam sáu tháng đầu năm và dự báo sáu tháng cuối năm 2013” do Viện Kinh tế – Tài chính, Học viện Tài chính tổ chức ngày 11-7. Một số ý kiến tại hội thảo cho rằng Chính phủ cần phải có chính sách về kích cầu, thậm chí có vị giáo sư còn nói “một chương trình kích cầu tổng hợp và dài hạn là cần thiết để tạo ra đà tăng trưởng cao trong chu kỳ vận động mới khi tình trạng tăng trưởng chấm dứt”. Điều này cho thấy hình như người ta không hiểu rõ thế nào là kích cầu và quản lý cầu (demand management).

Vào thập niên 1930, lý thuyết tổng quát của J.M.Keynes được đưa ra nhằm giải thích hiện tượng khủng hoảng kinh tế thế giới. Ông cho rằng khi làm tăng các nhân tố ở phía cầu sẽ kích thích phía cung tăng trưởng. Cách làm này thật ra không phải là không tốt nhưng chỉ trong ngắn hạn và mang tính nhất thời. Và một câu nói nổi tiếng của ông đại ý là “trong dài hạn tất cả mọi người đều chết” và khủng hoảng thế giới trong thời kỳ đó là khủng hoảng về cầu.

Lại muốn kích cầu

Ở Việt Nam từ năm 2007 đến nay, nền kinh tế đã phát triển trải qua những chính sách về quản lý hầu hết kiềm chế lạm phát lại kích thích tăng trưởng kinh tế trong khi nền sản xuất trong nước (phía cung) ngày càng yếu kém thì việc tăng trưởng từ phía cầu chỉ làm gia tăng về giá cả mà thôi.

Hơn nữa khi gia tăng phía cầu sẽ dẫn đến sự đòi hỏi mạnh mẽ từ phía cung. Với nền công nghiệp chế biến trong nước hầu như chỉ là gia công thì nhu cầu nhập khẩu sẽ tăng cao khi có sự gia tăng phía cầu. Như vậy việc gia tăng cầu, ngoài chuyện dẫn đến lạm phát còn dẫn đến thâm hụt cán cân thương mại, từ đó dẫn đến căng thẳng về tỷ giá và vòng xoáy lạm phát – suy giảm lại tiếp diễn và tất nhiên càng về sau thì mức độ tăng trưởng càng nhỏ hơn (dù có gia tăng cầu) và lạm phát càng cao hơn.

Hiện nay có ý kiến của một số vị trong Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia muốn tăng đầu tư công thêm 200.000-300.000 tỉ đồng (khoảng trên 10 tỉ đô la Mỹ) để kích cầu, điều đó không khác gì tự hại chính mình. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra nguyên nhân sâu xa của lạm phát chính là do hiệu quả đầu tư, mà trong đó đầu tư công là kém hiệu quả nhất.

Chuyên gia kinh tế Vũ Quang Việt

Nếu trong giai đoạn 2000-2006 để tăng thêm 1 đồng trị giá tăng cần 4,9 đồng thì đến giai đoạn 2007-2011 tỷ lệ tăng 7,7 và khu vực nhà nước có hiệu quả đầu tư kém và ngày càng kém hơn (từ 7,1 trong giai đoạn 2007-2011). Ngoài ra, những tính toán từ bảng cân đối liên ngành cho thấy cơ cấu về nhu cầu nhập khẩu giữa các yếu tố của cầu sản phẩm sản xuất trong nước thay đổi rõ rệt.

Từ năm 2007 đến nay đầu tư đã kích thích nhập khẩu nhiều nhất, đặc biệt đầu tư công. Nếu đầu tư tăng thêm một đơn vị sản phẩm sẽ kích thích nhập khẩu đến 1,69 đơn vị sản phẩm và đầu tư công là 1,8. Qua đây, có thể thấy càng đầu tư không hiệu quả thì càng gây tăng giá và càng kích thích nhập khẩu mạnh. Đầu tư công là yếu tố gây ra thâm hụt thương mại lớn, trong khi cung trong nước dường như đình trệ thì việc kích cầu từ đầu tư công chẳng khác nào lấy tiền của dân để kích thích sản xuất cho nước khác?

Mặt dù thu ngân sách năm nay dự kiến bị hụt rất lợn, đó là chưa kể khi kích cầu từ tiền ngân sách sẽ dẫn đến gia tăng nợ nần (theo tính toán của chuyên gia kinh tế Vũ Quang Việt thì nợ công đã là 106% GDP). Hơn nữa, cần chú ý rằng nếu bỏ lượng kiều hối ra thì để dành chỉ còn khoảng 20% GDP. Vì vậy, nếu Chính phủ không khẩn trương quay sang tinh thần trọng cung thì nền kinh tế này sẽ khó lòng thoát khỏi khó khăn. Kích cầu trong lúc này không khác gì cho bệnh nhân ung thư uống thuốc bổ, tưởng người bệnh khỏe ra nhưng thực chất là nuôi khối u nhanh phình hơn, dễ vỡ hơn.

BT (TBKTSG)

Bài mới
Đọc nhiều