Giải mã chiến lược của Trung Quốc nhằm làm suy yếu Mỹ

17/04/2021 06:26

Trung Quốc lên kế hoạch thực hiện chiến lược mới ở nhiều nơi nhằm làm suy yếu vị thế của Mỹ.

Người dân Trung Quốc xem triển lãm về cuộc chiến chống dịch COVID-19 tại một bảo tàng ở TP Vũ Hán hồi tháng 2.
Người dân Trung Quốc xem triển lãm về cuộc chiến chống dịch COVID-19 tại một bảo tàng ở TP Vũ Hán hồi tháng 2.

Ngày 13-4, tờ The New York Times đã công bố báo cáo thường niên dài 27 trang của Văn phòng giám đốc Cơ quan tình báo quốc gia Mỹ (ODNI) với nội dung khẳng định Trung Quốc hiện đang là mối đe dọa hàng đầu của Mỹ và đang lên kế hoạch đẩy mạnh ảnh hưởng toàn cầu.

Trên thực tế, không chỉ giới lãnh đạo Mỹ mà các chuyên gia gần đây cũng đã cảnh báo về việc Trung Quốc đang có kế hoạch áp dụng các chiến lược mạnh tay và chủ động hơn trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia, phần lớn là phương Tây, ngả về phía Mỹ để thành lập cái gọi là “Liên minh dân chủ” – tạo ra sức ép tập thể để buộc Trung Quốc phải khuất phục và tôn trọng trật tự thế giới hiện tại.

 

Trung Quốc chống liên minh của Mỹ thế nào?

Như đã nói ở trên, nhiều nước phương Tây và một số nước ở châu Á hiện nay đang ngày càng tỏ ý ủng hộ sáng kiến thành lập một liên minh toàn diện chống Trung Quốc do Mỹ dẫn đầu. Theo bài viết của Viện nghiên cứu chính sách Jamestown Foundation (Mỹ), chính quyền Tổng thống Joe Biden thời gian qua đã rất tích cực hoạt động để củng cố các mạng lưới đồng minh, đối tác ở châu Âu và châu Á cùng chung ý định đối đầu với sức ảnh hưởng ngày càng lan rộng của Trung Quốc. Hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo “bộ tứ kim cương” (Mỹ, Nhật, Úc và Ấn Độ) ngày 12-3 cùng chuyến thăm Brussels (Bỉ) ngày 24-3 của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken để gặp các lãnh đạo Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU) về vấn đề Trung Quốc là hai minh chứng mới nhất và rõ ràng nhất cho ý định của Washington.

Theo đánh giá của Jamestown Foundation, kết quả của những chuyến đi này về cơ bản là cực kỳ thành công khi EU ngày 21-3 lần đầu tiên kể từ năm 1989 đã công bố lệnh trừng phạt nhằm vào Trung Quốc với cáo buộc nước này vi phạm quyền con người đối với người Duy Ngô Nhĩ ở khu tự trị Tân Cương, kéo theo Anh và Canada cũng ra trừng phạt tương tự.

Đáp trả lại, Trung Quốc cũng trừng phạt một loạt quan chức và cơ quan EU, Mỹ và Canada. Nước này cũng tăng cường điều tàu chiến và máy bay quân sự hoạt động ở các vùng biển như Biển Đông và biển Hoa Đông – nơi Mỹ cùng các đồng minh, đối tác hoạt động liên tục để chứng tỏ nước này sẽ không nhượng bộ lập trường đối đầu cứng rắn.

Bắc Kinh cũng tìm cách chia rẽ quan hệ giữa Mỹ – EU và giữa các thành viên EU với nhau khi trong các cuộc đàm phán về thỏa thuận đầu tư EU – Trung Quốc gần đây, Trung Quốc chỉ chấp nhận đàm phán chủ yếu với từng nước thành viên thay vì đàm phán với đại diện chung là EU nhằm tìm cách lợi dụng sự khác biệt trong tìm kiếm lợi ích kinh tế của mỗi thành viên để gây mâu thuẫn. Bên cạnh đó, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng nhiều lần điện đàm với các lãnh đạo những nước đầu tàu EU như Pháp hay Đức để tìm cách thuyết phục họ rằng hợp tác với Trung Quốc có lợi hơn hợp tác với Mỹ, vì Trung Quốc không có tham vọng lãnh đạo thế giới và sẵn sàng bắt tay đôi bên cùng có lợi.

Tìm hậu thuẫn ở Trung Đông

Theo Jamestown Foundation, giới quan sát cho rằng Trung Quốc cũng đang nỗ lực chứng tỏ bản thân là một sự thay thế tốt cho vị trí lãnh đạo của Mỹ bằng việc cố gắng tập hợp các nước Trung Đông theo mình để đối phó áp lực chỉ trích từ cộng đồng quốc tế. Trong chuyến thăm sáu nước ở khu vực này hồi tháng 3, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã làm mới các cam kết về trợ giúp kinh tế hậu COVID-19 cũng như vaccine ngừa COVID-19. Đây là cơ hội để Trung Quốc giành sự ủng hộ trong vấn đề quyền con người ở Tân Cương.

Jamestown Foundation nhận định: Riêng về khu vực Trung Đông thì Trung Quốc hiện vẫn chưa có ý định thay thế hẳn sự hiện diện của Mỹ ở đây vì họ không có đủ ý chí chính trị và sức mạnh quân sự để làm vậy. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn muốn tự tạo cho mình hình ảnh về một lựa chọn thay thế Mỹ và gửi thông điệp này tới khu vực, và một phần trong lời kêu gọi của Trung Quốc đối với Trung Đông là thái độ đối với vấn đề quyền con người.

Tranh thủ ủng hộ ở Đông Nam Á

Giới quan sát nhận định ASEAN, nhất là các nước thành viên ASEAN, đang gặp khó khăn trong việc đạt sự đồng thuận về những vấn đề liên quan đến Trung Quốc. Dù đã kết nối với Bắc Kinh trong nhiều vấn đề khác nhau, từ hàng loạt khuôn khổ cho đến các cuộc tham vấn, ASEAN vẫn chưa tìm thấy hướng giải quyết cho những khúc mắc liên quan tới vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Nhận thức rõ được điều này, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hồi đầu tháng 4 đã đánh tiếng mời những người đồng cấp từ bốn nước có tiếng nói quan trọng trong ASEAN là Singapore, Malaysia, Indonesia và Philippines để hội đàm ở Bắc Kinh. Đây rõ ràng là cách mà Bắc Kinh sử dụng để tạo quan hệ tốt với ASEAN nhằm tìm cách ngăn ảnh hưởng của Mỹ lên khối này.

Đối với nước trong khu vực Đông Nam Á ngoài ASEAN là Timor-Leste, nước này những năm gần đây nhận rất nhiều khoản đầu tư từ Trung Quốc để giúp cải thiện tình trạng eo hẹp kinh tế đang gặp phải. Từ năm 2019, Bắc Kinh đã đề xuất đầu tư 20 dự án hạ tầng ở Timor-Leste với tổng giá trị tới hàng chục tỉ USD. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa thấy dự án nào được nghiệm thu trong khi chính quyền Timor-Leste bị mất quyền sử dụng các vị trí đắc địa mà Trung Quốc dùng để thực thi dự án này. The Nikkei cảnh báo Timor-Leste phải hết sức cẩn trọng để tránh rơi vào “bẫy nợ” mà nhiều nước đồng ý cho TQ đầu tư, cũng như phải đề phòng việc Trung Quốc đòi hỏi bất cứ lợi ích chính trị nào khác ngoài kinh tế.•

Vĩ Cường

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM