Wall Street Journal: Tình hình Biển Đông sẽ phát triển như thế nào?

10/06/2014 21:45

Ngày 9/6, trang The Wall Street Journal phiên bản tiếng Trung đã đăng tải bài viết có tiêu đề “Tình hình Biển Đông sẽ phát triển như thế nào?” của tác giả Trefor Moss. Theo đó, Trefor tập trung phân tích 5 sự kiện đáng chú ý nhất liên quan đến Biển Đông thời gian gần đây.
Sau khi Trung Quốc từ chối yêu cầu của Tòa trọng tài thường trực quốc tế (PCA) về việc phải trả lời hồ sơ kiện từ phía Philippines đệ trình phản đối những yêu sách của Trung Quốc trong tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, cả hai nước dường như không có cuộc đối thoại nào.

Trong khi đó thì quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc thì ngày càng căng thẳng. Đầu tháng 05/2014, Trung Quốc ngang nhiên hạ đặt trái phép giàn khoan nước sâu Hải Dương 981 (Haiyang Shiyou 981) vào khu vực thuộc Vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Trước hành động ngang ngược của Trung Quốc, phía Việt Nam đã chuẩn bị hành động pháp lý đối phó với Trung Quốc.

Tình hình an ninh Biển Đông hiện nay chỉ là tạm thời hay sẽ là một sự hỗn loạn lâu dài? Sau đây là 5 sự kiện đáng chú ý:

Giàn khoan là bước đầu của "giấc mộng Trung Hoa" liệu Trung Quốc có rút về?

1. Liệu Trung Quốc có rút giàn khoan ra khỏi khu vực

Trung Quốc đã từng mạnh miệng tuyên bố rằng là vào ngày 15/08/2014 sẽ chấm dứt thời hạn hoạt động của giàn khoan phi pháp Hải Dương 981. Nhưng cho tới nay, với chi phí khổng lồ để duy trì giàn khoan cùng hàng loạt các tàu, trực thăng… đã được huy động thì những tuyên bố này của Trung Quốc khó mà có thể trở thành sự thật.

Hơn thế nữa, những tham vọng “bành trướng lãnh thổ” của Trung Quốc không phải một sớm một chiều có thể dừng lại. Nhất là thời gian qua, dưới sức ép mạnh mẽ của Việt Nam và cộng đồng quốc tế, những hành động ngang ngược của Trung Quốc không hề giảm mà còn ngày càng vô nhân đạo. Mặt khác, phía Trung Quốc còn thản nhiên phản đối việc đưa lên tòa án quốc tế để giải quyết tranh chấp, tiêu biểu là việc nước này từ chối tham gia phiên tòa về vấn đề có liên quan đến Philippines.

2. Tác động từ việc Philippines khởi kiện Trung Quốc

Trung Quốc tuyên bố sẽ giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại chứ không chấp nhận các hành động pháp lý. Điều này đồng nghĩa với việc Bắc Kinh sẽ không trả lời hồ sơ kiện của Philippines trước hạn ngày 15/12/2014.

Trong hồ sơ khởi kiện Trung Quốc phía Philippines đã xác định “các tuyên bố của Trung Quốc nhằm kiểm soát hầu như toàn bộ khu vực Biển Đông là hoàn toàn phi pháp”. Nếu như đến thời hạn nêu trên mà Trung Quốc không đưa ra phản biện thì đầu năm 2015 tốc độ giải quyết tranh chấp sẽ được đẩy mạnh, quyết định của tòa án có thể sẽ có lợi cho Manila.

Việt Nam cũng đã hoàn thiện hồ sơ để khỏi kiện Trung Quốc

Tuy nhiên, ngay cả khi Tòa trọng tài tuyên bố chủ trương lãnh thổ của Trung Quốc là không có cơ sở pháp lý, thì cũng khó thay đổi hiện thực. Bởi với lập trường ngang bướng của mình, Bắc Kinh sẽ không vì tôn trọng quyết định của trọng tài mà từ bỏ quyền kiểm soát của mình trong khu vực biển này. Nhưng, điều này sẽ chỉ khiến quốc tế không còn tin vào những tuyên bố của Trung Quốc rằng “nước này luôn tuân thủ luật pháp quốc tế”.

3. Tiến hành các cuộc đàm phán: bế tắc hay tiến bộ

Đối với tình hình căng thẳng trên Biển Đông, chính phủ các nước Đông Nam Á thời gian gần đây đều kêu gọi việc khởi động lại các cuộc đàm phán. Trong đó, Tổng thống Malaysia Najib Razak chính là người đứng ra tạo áp lực thúc đẩy việc hoàn tất Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC).

Tuy nhiên, các quốc gia Đông Nam Á đều hoài nghi thành ý của Trung Quốc trong việc ký kết Bộ quy tắc ứng xử có thể làm hạn chế những quyết định của nước này. Bởi vì Bộ quy tắc này sẽ bao gồm việc cấm triển khai các hoạt động trong khu vực mà các nước tuyên bố chủ quyền.

Đặc biệt là với những hành động gây hấn với các nước láng giềng trong thời gian vừa qua, càng làm cho hi vọng Trung Quốc chấp nhận tiến hành một vòng đàm phán COC mới càng trở nên xa với. Cho dù ai cũng nhìn thấy rằng, nếu Trung Quốc tham gia sẽ thể hiện họ là một nước lớn có trách nhiệm và khiến các nước láng giềng có thể tin tưởng những tuyên bố “phát triển hòa bình” mà Trung Quốc vẫn hô hào.

4. Hội nghị thượng đỉnh tiếp tục bế tắc

Hành động của Trung Quốc đối với vấn đề Biển Đông ngày càng trở nên hung bạo và ngang ngược, và đã trở thành chủ đề thảo luận chính trong các hội nghị thượng đỉnh trong khu vực. Điều đáng lo ngại là, vấn đề lãnh thổ của Trung Quốc đã khiến cho các cuộc đối thoại giữa các quốc gia trong khu vực gặp khó khăn.

Vào nửa cuối năm nay, trong khu vực sẽ lại có thêm nhiều hội nghị quan trọng, đặc biệt là hội nghị thượng đỉnh Đông Á diễn ra tại Mianma vào tháng 11/2014, dự kiến các quốc gia sẽ tiếp tục có nhiều tương tác lẫn nhau tại hội nghị này.

5. Có khả năng xuất hiện những bước đi sai lầm

Vào cuối tháng 05/2014 tàu Trung Quốc đã cố tình đâm chìm tàu cá Việt Nam đang hoạt động bình thường trong khu vực biển gần giàn khoan Hải Dương 981, may mắn là không có người thương vong. Nếu sự việc lại tiếp tục tái diễn và làm phát sinh thương vong, thì tình hình tại Biển Đông có thể phát triển theo một hướng hết sức nguy hiểm.

Các quốc gia trong khu vực Biển Đông (Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Philippines,  Myanmar và Brunei) đã từng ký Tuyên bố về ứng xử giữa các bên tại Biển Đông (DOC). Tuy nhiên, tính pháp lý của tuyên bố này còn chưa rõ ràng nên các quốc gia đang có ý định thiết lập một bộ quy tắc mới có tính ràng buộc, và các bên vẫn đang trong quá trình đàm phán.

Trong bối cảnh mà Trung Quốc không ngừng phát sinh các cuộc đối đầu kịch liệt như hiện nay, các chuyên gia về an ninh cho rằng, việc tránh để xảy ra thương vong hoàn toàn phụ thuộc vào thiện chí của Trung Quốc.

[poll id=”1″]

Mai Thanh (dịch theo Wall Street Journal)

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video