Vụ tai nạn sập hầm lò tại Công ty Mông Dương – hậu quả của nạn khai thác than “thổ phỉ”

05/04/2006 16:40

Tai nạn nghiêm trọng

Khoảng 17h40 phút ngày 31/3 , trong lúc công nhân đang nổ mìn đào phỗng thông gió thì bất ngờ một túi nước lớn dung tích hơn 1.000m3 bục xuống làm bùn, nước, đất đá ào ào ập xuống đoạn đường lò dài trên 60 mét, vùi lấp hoàn toàn lò chợ số 1 (dài 216 mét) của công trường khai thác 3. Vụ tai nạn nghiêm trọng này xảy ra tại đường lò dọc vỉa, khu vực Vũ Môn, thuộc Công ty Than Mông Dương (Quảng Ninh), cách cửa lò giếng chính gần 3 km, khi có 37 công nhân đang làm việc. 16 người may mắn chạy thoát, còn lại 21 người mắc kẹt trong đường lò bị bịt kín. Sau gần 2 ngày khẩn trương cứu nạn, đến 14 giờ 30 phút chiều 2/4, các lực lượng cứu hộ của Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Công ty Than Mông Dương đã đào cứu sống được 17 thợ lò. 4 người đã hy sinh.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng trực tiếp tham gia chỉ đạo cứu nạn tại hiện trường.
Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng trực tiếp tham gia chỉ đạo cứu nạn tại hiện trường.

Trực tiếp tham gia chỉ đạo cứu nạn tại hiện trường, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã biểu dương TKV, Công ty Than Mông Dương và Bộ Công nghiệp đã có nhiều biện pháp khẩn trương tìm cứu đồng đội. TKV và Công ty Than Mông Dương cũng đã tìm kiếm, tổ chức các đoàn cán bộ đến chia buồn và lo tang lễ chu đáo cho 4 thợ lò đã hy sinh và quan tâm chăm sóc sức khỏe 17 thợ lò được cứu sống, động viên anh em đã dũng cảm vượt qua cơn nguy hiểm.

Đi tìm nguyên nhân

Theo ông Lê Thế Chiến, Trưởng phòng An toàn mỏ (Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp – Bộ Công nghiệp), vụ tai nạn bục nước gây sập hầm lò này là hậu quả của quá trình khai thác bừa bãi than trước đây. Những lò than thổ phỉ đã tạo thành những khoảng rỗng chứa nước, khi sụt mang theo một khối nước khổng lồ tràn xuống khu vực khai thác hầm lò ở phía dưới. Ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch HĐQT TKV nói: “Nguyên nhân được xác định là do bục túi nước ở phía trên khu vực thợ lò khai thác. Túi nước này được hình thành trong hầm lò khai thác than “thổ phỉ” từ cách đây hơn 10 năm và ở độ cao +10m so với mực nước biển. Trong quá trình làm đường lò thông gió, đội khai thác số 2 (ở phía trên) đã nổ mìn, túi nước bị chấn động mạnh và bị bục ngay trên đầu của đội khai thác than số 3”.
Tuy nói rằng “nguyên nhân chính thức chưa thể kết luận và cơ quan chức năng đã vào cuộc điều tra”, ông Đoàn Văn Kiển xác nhận: “Túi nước này nằm trong một đường khai thác “thổ phỉ” từ hàng chục năm trước đây còn sót lại. Chúng tôi lại không hề có bản đồ khai thác của những trường hợp khai thác trái phép này…”.

Như vậy có thể thấy, chính nạn khai thác khoáng sản trái phép, thiếu quy hoạch (còn gọi là “khai thác thổ phỉ”) đã dẫn đến những hậu quả khôn lường. Không chỉ gây ra tác động trước mắt, trực tiếp như tàn phá rừng, thay đổi cảnh quan, lãng phí tài nguyên và còn gây ô nhiễm môi trường, khai thác khoáng sản theo kiểu “thổ phỉ” còn gây hậu họa cho việc triển khai thác khoáng sản “chính thống”, theo quy hoạch một cách bài bản.

Bài học nào ?

Theo ông Trưởng phòng An toàn mỏ Lê Thế Chiến, về nguyên tắc, trước khi tổ chức khai thác thì công tác khảo sát địa chất phải được thực hiện nghiêm túc để bảo đảm an toàn. Trong vụ việc này, trước khi thi công Công ty Than Mông Dương đã có nghi vấn, nhưng không đánh giá được mức độ nghiêm trọng nên vẫn cho nổ mìn tại lò chợ, dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Ngay trong thời gian trực tiếp chỉ đạo cứu nạn, Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: “Bài học đầu tiên là chúng ta phải thiết kế khai thác mỏ, thiết kế đường khai thác mỏ an toàn. Phải dự kiến cho hết mọi tình huống có thể xảy ra để có phương án chống đỡ, đảm bảo an toàn tối đa cho thợ lò, không thể để tai nạn xảy ra rồi mới đối phó. Tôi nhấn mạnh công tác khảo sát địa chất phải được chú trọng…Chúng ta đang khai thác tài nguyên thì kinh phí này nằm trong chi phí giá thành”.

Theo Tổng Giám đốc TKV Đoàn Văn Kiển, rất khó để phát hiện ra các túi nước này và đây là một trường hợp hiếm gặp trong ngành địa chất. Lý do là địa chất ở đây lại rất khô cứng, trong khi túi nước nằm giữa đường lò trên và đường lò dưới mặt đất, trong một đường khai thác “thổ phỉ” từ hàng chục năm trước còn sót lại. Ngành than lại không có bản đồ của những trường hợp khai thác trái phép, mặc dù về cơ bản đã giải quyết xong việc khai thác than “thổ phỉ”. Chính vì vậy, ông Kiển cho rằng ngành than và chính quyền tỉnh Quảng Ninh phải kiên quyết chấm dứt các hoạt động khai thác than trái phép. Ông Kiển nói: “Ngành than sẽ mua lại toàn bộ những khu vực như vậy để gom về một mối giúp công tác quản lý thuận lợi hơn. Chúng tôi quản lý trong lòng đất, khu vực trên mặt đất do chính quyền tỉnh Quảng Ninh quản lý. Chúng tôi đã thống nhất phương án với tỉnh là chuyển công tác trồng rừng về cho các lâm trường quản lý để tránh sự lợi dụng”.

(Bộ Tài Nguyên & Môi Trường)

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video