Việt Nam cần liên minh với ai?

08/05/2013 17:33

Bấy lâu nay, một trong những đề tài được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm phân tích, nhận định, dự báo, đó là khả năng về xử lí mối quan hệ Việt Nam với các nước lớn mà chủ yếu là Mỹ và Trung Quốc.

Việt Nam cần liên minh với ai?
Việt Nam cần liên minh với ai?

Hầu hết đều đặt câu hỏi “Chúng ta nên liên minh với ai” để bảo vệ vững chắc nền an ninh quốc gia, tạo cơ hội phát triển đất nước. Đấy là những trăn trở rất đáng trân trọng. Phần lớn ý kiến cho rằng, không thể liên minh với Trung Quốc vì bài học quá khứ và hiện tại cho thấy Trung Quốc luôn xử sự với Việt Nam với thái độ bành trướng, đại hán, hiếp đáp hoặc kiềm tỏa Việt Nam trong sự lệ thuộc yếu với họ. Một số ý kiến cho rằng, nên liên minh với Mỹ, dựa vào sức mạnh Mỹ để chống chọi với Trung Quốc. Nước Mỹ luôn bênh vực, bảo vệ cho kẻ yếu. Tuy nhiên để đi với Mỹ thì phải “từ giã ý thức hệ, mở cửa tự do nhân quyền”.

Cái lý của tôi là như sau: Chẳng có ai trong hai nước ấy muốn đối tốt với Việt Nam cả. Nước Việt ta chỉ như quả bóng trên sân đấu của hai đội USA và CHINA mà thôi!

Trước hết là Trung Quốc, có những lợi thế trên sân như sau

Một là, Trung Quốc có lợi thế của khối cộng đồng ý thức hệ trong nhiều năm với Đông Dương (Cả Việt Nam, Lào và Campuchia). Trong cuộc chiến ý thức hệ trước đây, Trung Quốc là hậu phương lớn viện trợ đủ thứ cho “ba thằng em” đánh đấm. Cái áo ý thức hệ đã buộc Việt Nam vào với hắn, ăn sâu vào nhiều thế hệ cán bộ Việt với niềm tin rằng, cùng là cộng sản cả nên phải liên minh với nhau và chẳng ai phản bội nhau.

Hai là, sau một thời gian trỗi dậy, Trung Quốc có tiềm lực kinh tế nhất định. Nắm được cơn khát vốn để xây dựng, phát triển đất nước của Việt Nam, Trung Quốc đã mở hầu bao viện trợ, cho vay ưu đãi, chuyển giao công nghệ giá rẻ. Khác với chú Sam, đổ tiền vào đâu là phải trả lời trước câu hỏi “Có lời gì không”, chú Chệt lại chơi đẹp theo lối “Đồng tiền đi trước đồng tiền khôn”, kể cả hối lộ để được đứng chân trên thị trường ấy đã rồi tính lời sau. Cái này đánh đúng tâm lý nên đến nay, Trung Quốc là đối tác lớn nhất của Việt Nam, nắm nhiều dự án chiến lược. Ở đời, nợ tiền nợ bạc là món nợ phải nhịn như nhịn cơm sống khi chưa có khả năng trả nợ.

Ba là, Trung Quốc có lợi thế về khoảng cách địa lí đủ thế đe dọa. Dẫu ghét cay ghét đắng thằng hàng xóm đểu giả nhưng chú Việt chẳng thể nhổ nhà đi làm chỗ khác được. Khác với chú Sam, chú Chệt có phương châm xử sự với hàng xóm rất khác đời “Cận công, viễn giao”. Có nghĩa là chơi với thằng xa, gây sự với thằng gần. Kể cả với mấy thằng to xác như Nga, Ấn. Thử nhìn các nước cạnh Trung Quốc xem, có nước nào yên đâu. Trong quan hệ với Việt Nam thì Trung Quốc đã dám làm việc động trờiDạy cho Việt Nam một bài học. Trung Quốc làm trong thế nước lớn mà các nước khác chẳng nước nào ra mặt bênh vực cho Việt Nam. Chỉ cái việc dấm dứ, dọa dẫm đó cũng đã buộc Việt Nam phải bỏ bớt đồng tiền ít ỏi đầu tư súng đạn, làm chậm lại khả năng phát triển.

Bốn là, Trung Quốc luôn có cớ để gây sự bất kì lúc nào, đó là tranh chấp biên giới, biển đảo. Mặc dầu về pháp lý thì chẳng có chút cơ sở nào nhưng hắn có thừa máu làm càn bất chấp dư luận. Ngó quanh mà coi, Trung Quốc gây sự với khắp lượt Nga, Ấn Độ, Mianma, Lào, Việt Nam, Philippines, Nhật… Đây là nghệ thuật “Trị quốc, bình thiên hạ”, hướng mũi nhọn ra ngoài để giảm áp lực bên trong nội địa. Dân Chệt có tư tưởng Đại Hán. Mỗi khi lu loa lên rằng lợi ích quốc gia bị xâm phạm là dẫu đang cầm gậy phang nhau các chú Chệt bỏ gậy, cầm dao đi đánh hàng xóm ngay!

Bằng những lợi thế đó, Trung Quốc luôn thực hiện chính sách hai mặt coi Việt Nam vừa là đối tác vừa là kẻ thù, vừa lôi kéo kiềm tỏa Việt Nam vào quỹ đạo của hắn thông qua con bài ý thức hệ, vừa làm suy yếu Việt Nam thông qua chính sách quân sự – kinh tế với phương châm “thân nhưng không gần, sơ nhưng không xa, tranh nhưng không đấu”. Biển Đông là cái cớ để Trung Quốc buộc các nước ASEAN phải chấp nhận có mặt hắn trong mọi cuộc cãi vã, không ai được gạt hắn ra một bên được!

Còn Mỹ – Chú Sam có lợi thế gì?

Trước hết là Mỹ giàu có về tiền bạc và thừa sức mạnh quân sự. Súng ống của Mỹ chĩa vào đâu là ở đó chết khiếp. Tiền Mỹ đổ vào đâu là ở đó rối loạn, nội tình rối ren, đối lập nổi lên như châu chấu. Bài học từ các nước Trung – Bắc Phi và Tây Á đã cho thấy điều đó. Mỗi khi súng đạn và tiền bạc Mỹ đổ xuống đâu thì ở đó có cách mạng đường phố, có nội chiến giữa các phe phái. Hắn chỉ đứng ngoài để đám chó bên trong cậy chủ ra sức cắn xé nhau. Đến lúc kiệt sức thì Mỹ mới ra tay. Tất nhiên, tiền đó là của giới tư bản nên đổ vào đâu là ở đó phải có lợi ích chiến lược. Ví như dầu hỏa chẳng hạn. Đổ vào Việt Nam được cái gì?

Hai là, Mỹ có đồng minh tin cậy tạo thành vòng cung bao quanh Việt Nam, Lào, Campuchia và cả Trung Quốc, chạy suốt từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, xuống Philippines, Indonesia, Malaysia, Singapore, Úc, sang Thái Lan, Mianma, Ấn Độ. Đâu đâu cũng có căn cứ quân sự của Mỹ, lợi ích Mỹ. Có thêm ba nước Đông Dương cũng không tạo được lợi thế chiến lược gì, nhưng mất cái cớ để can dự, mặc cả với chú Chệt!

Ba là, người Mỹ rất thực dụng. Trong tương quan Việt – Mỹ, hoặc là Trung – Mỹ thì Mỹ chọn Trung Quốc. Bởi vì, các ông chủ Nhà Trắng luôn chỉ là cái bóng của giới tư bản cá mập Mỹ mà thôi. Quan hệ với một quốc gia là thị trường tiêu thụ 1,3 tỉ dân, quốc gia đang khát công nghệ, bao giờ cũng hơn một quốc gia nhỏ bé đang phát triển như Việt Nam. Trong tương quan phân chia lợi ích, phân chia thị trường thì Trung Quốc bao giờ cũng hơn Việt Nam. Thống kê cho thấy chỉ riêng năm 2012 nước Mỹ đã xuất khẩu sang Trung Quốc 109 tỉ USD, so với vài tỉ của Việt Nam.

Bốn là, bài học nước Mỹ sẵn sàng bỏ lợi ích nhỏ với Việt Nam để bắt tay với lợi ích lớn Trung Quốc đã được chứng thực. Khi cuộc chiến tranh Việt Mỹ đang đến hồi kết ở chiến trường, Mỹ đã bắt tay với Trung Quốc để B52 ném bom Hà Nội, sau đó là Hạm đội 7 Mỹ đã làm ngơ để Trung Quốc đánh chiếm Hoàng Sa ngay trước mắt. Thậm chí, như tự thú của binh lính Việt Nam Cộng hòa trong trận Hoàng Sa 1974, tàu chiến Mỹ còn làm ngơ không cứu lính hải quân Việt Nam Cộng hòa bị thương. Năm 1979, trước khi đánh Việt Nam Đặng Tiểu Bình đã đi Mỹ để được Mỹ bật đèn xanh. Mới đây, khi Trung Quốc hung hăng trên Biển Đông, Mỹ tuyên bố mình có lợi ích nhưng không đứng về phía nào trong tranh chấp biển đảo.

Hơn thế nữa, về nguyên tắc trong nhận thức liên minh, giới chính trị Mỹ cho rằng đã là liên minh là phải có liên minh quân sự. Việt Nam là một nước đối lập ý thức hệ với Mỹ thì khó có chuyện liên minh quân sự. Để tỏ rõ thái độ không sẵn sàng liên minh với Việt Nam, hai vấn đề luôn được Mỹ đưa ra như điều kiện tiên quyết cho quan hệ Việt – Mỹ là nhân quyềntự do tôn giáo. Mặc dù những vấn đề đó ở Trung Quốc hay ở nhiều nước khác có quan hệ chiến lược với Mỹ (như A rập xê út) đều có, thậm chí gay gắt hơn. Tuy nhiên, ở những nước đó, lợi ích kinh tế đối với Mỹ là to lớn hơn lợi ích chính trị nên Mỹ vẫn bắt tay, liên minh.

Những dấu hiệu nói trên cho thấy, liên minh chiến lược với ai trong hai nước lớn nói trên đều không khả thi. Có ý kiến cho rằng Việt Nam phải cải cách thể chế, cụ thể là phải cải cách chính trị và kinh tế để khẳng định chỗ đứng của mình trong tầm vóc quốc tế. Thực hiện chính sách trung lập, không liên minh với ai, có như vậy mới có thể không làm cho Trung Quốc nổi giận, đồng thời có cơ hội bắt tay với Mỹ. Đây cũng chỉ là một ảo tưởng mà thôi, bởi vì, còn lâu Việt Nam mới có thể mặc cả với Mỹ và Trung Quốc bằng vị thế quốc tế của mình.

Con đường thứ 3

Hiện nay, con đường mà Việt Nam chọn và đã được ghi trong đường lối của Đảng Cộng sản là “Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quấc tế…vì lợi ích quốc gia, dân tộc”. “Chủ động tích cực cùng các nước xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh”. Lối đi này đã được Việt Nam quyết tâm vươn tới. Chiến lược xây dựng ASEAN thành một liên minh thống nhất vào năm 2015 đã khởi động. Có lẽ đây là một hướng đi đúng. Đã từ lâu lắm rồi Việt Nam không còn đặt vấn đề địch, ta trong quan hệ với các quốc gia. Mà chỉ nói đến đối tác và đối tượng. Ai tốt với mình thì là đối tác, ai chơi xấu mình thì là đối tượng đấu tranh. Mặt nào xấu thì kiềm chế, mặt nào tốt thì khai thác, phát huy.

Song, cây muốn lặng, gió chẳng dừng. Cứ đứng chơ vơ một mình với một cơ thể yếu ớt thì luôn bị thằng này, thằng nọ đe dọa. Ở đời là vậy, người với người thì thằng mạnh bắt nạt thằng yếu. Cộng đồng mạnh bắt nạt cộng đồng yếu. Quốc gia mạnh bắt nạt quốc gia yếu. Nếu không liên minh liên kết để có sức mạnh thì suốt đời bị bắt nạt mà thôi. Trung Quốc thì gây sự biển đảo, quấy nhiễu kinh tế. Với Mỹ thì suốt ngày nhân quyền, tự do khích lệ ly khai. Vậy thì chỉ còn con đường thứ ba, liên minh chặt chẽ với ASEAN. Con đường xây dựng cộng đồng ASEAN đã được khởi động. ASEAN với hơn 600 triệu dân, tương đồng về văn hóa sẽ là một lực lượng đáng giá để đối trọng với Trung Quốc. Hơn thế nữa, nhiều nước trong ASEAN vốn là đồng minh của Mỹ, được Mỹ ủng hộ. Nếu cả 3 nước Đông Dương mạnh bạo dứt ra khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc để toàn tâm, toàn ý xây dựng cộng đồng ASEAN thì thế trận an ninh cho quốc gia mới vững bền.

Con đường xây dựng cộng đồng ASEAN đã được khởi động...
Con đường xây dựng cộng đồng ASEAN đã được khởi động...

Tuy vậy không phải không có khó khăn. Trước hết, các nước ASEAN trong lịch sử có sự khác nhau về ý thức hệ. Bên này là Việt Nam, Lào, Campuchia đã gắn bó với nhau từ trong lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc. Còn bên kia là những nước còn lại, những đồng minh và liên minh cũ của Mỹ. Cần phải có những động thái hòa giải, hòa hợp, nhất là ủng hộ nhau trong những vấn đề quốc tế. Cốt lõi là phải có sự tin cậy lẫn nhau. Muốn các quốc gia trong khối tin cậy thì ba nước Đông Dương phải mạnh dạn cải cách chính trị, kinh tế và xã hội. Mà trước hết là đảm bảo các quyền tự do và phát triển của công dân.

Cần thấy rằng, nhìn thấy nguy cơ mất lối bành trướng xuống phía nam, Trung Quốc đã ra tay. Đầu tiên là ba nước Đông Dương, bằng con đường viện trợ kinh tế mạnh tay, không tính thiệt hơn Trung Quốc đã đánh thủng được mắt lưới đầu tiên trong vàng lưới ASEAN đó là Campuchia. Từ năm 2006 đến nay Trung Quốc đã đầu tư vào Campuchia 8,2 tỉ USD. Họ đang ve vãn Lào bằng nguồn vốn 4,5 tỉ USD cho thủy điện Xayabury và hàng chục tỉ cho đường sắt xuyên Lào. (Đọc thêmLào có trở thành một “chư hầu” của Trung Quốc?)

Những ngày này, ngoại trưởng mới của Trung Quốc đang công du các nước ASEAN để bắt mối, xâu chuỗi nhằm chia rẽ, xóa thế đối đầu của ASEAN với Trung Quốc.

Xem thêm: Chiếc đũa sắt và phép thử ASEAN?

Thiết nghĩ, thời cơ cho cải cách đã có. Những ý tưởng đã có hình hài trong dịp thảo luận góp ý cho Hiến Pháp sửa đổi. Còn gì nữa mà chần chừ!

Mõ Làng
(Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả) 

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video