Tư lệnh ngành và những chiếc “ghế nóng”

31/10/2017 16:50

“Tư lệnh ngành” – cụm từ thường được dùng để chỉ những vị lãnh đạo đứng đầu một ngành, một lĩnh vực, các cơ quan quan trọng hàng đầu trong bộ máy nhà nước. Những vị tư lệnh đó ngoài việc được nắm giữ trong tay quyền lực tối cao thì cũng phải gánh trên vai rất nhiều nhiệm vụ, trọng trách nặng nề.


Những vị trí nóng bỏng và căm go

Vừa qua tình tình tổ chức nhân sự của Chính phủ có một số sự thay đổi, trong đó, đáng chú ý là việc bổ nhiệm mới hai vị trí Bộ trưởng Bộ giao thông Vận tải và Tổng Thanh tra Chính phủ, trước đó nắm giữ hai vị trí này là ông Trương Quang Nghĩa (đã được điều chuyển về làm Bí thư Thành ủy Đà Nẵng) và ông Phan Văn Sáu (đã có đơn gửi Bộ Chính trị xin thôi nhiệm vụ, chuyển công tác khác phù hợp).

Vào chiều ngày 26/10, sau khi nghe báo cáo kết quả thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giải trình, tiếp thu, Quốc hội đã phê chuẩn việc bổ nhiệm nhân sự Bộ Giao thông Vận tải và Tổng Thanh tra Chính phủ bằng hình thức bỏ phiếu kín. Kết quả, 461/466 đại biểu có mặt đồng ý phê chuẩn việc bổ nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải với ông Nguyễn Văn Thể, bằng 93,98% phiếu đồng ý, 5 phiếu không đồng ý; 464/465 đại biểu đồng ý phê chuẩn việc bổ nhiệm chức vụ Tổng Thanh tra Chính phủ với ông Lê Minh Khái bằng 94,5% đồng ý, 2 phiếu không đồng ý. Nghị quyết về phê chuẩn việc bổ nhiệm chức vụ đối với hai thành viên Chính phủ trên cũng đã được các đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua.

Ông Nguyễn Văn Thể và Lê Minh Khái chính thức được bổ nhiệm vào vị trí mới. Ảnh TN
Ông Nguyễn Văn Thể và Lê Minh Khái chính thức được bổ nhiệm vào vị trí mới. Ảnh TN

Đây có thể nói là tin vui với hai vị “tư lệnh” mới cũng như đối với nhiều người dân bởi ông Nguyễn Văn Thể và ông Lê Minh Khái đều là những người đã từng kinh qua nhiều vị trí, chức vụ, có năng lực, được Quốc hội tín nhiệm cao. Tuy nhiên cũng phải thấy rằng, vị trí Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải và Tổng Thanh tra Chính phủ là những chiếc ghế rất “nóng”, sau khi nhận nhiệm vụ, những vị tư lệnh này đều phải giải quyết những nhiệm vụ cực kì nặng nề trước mắt.

Đối với ngành giao thông, hiện nay có bốn vấn đề lớn cần phải giải quyết nhanh chóng, triệt để, đó là: các dự án BOT với hàng loạt sai phạm, đặt “nhầm” vị trí, cụ thể là các trạm Cai Lậy, Biên Hòa, Quốc lộ 5; ngành hàng không đang quá tải trầm trọng với các sân bay trọng điểm như Tân Sơn Nhất, Nội Bài; hai tuyến đường sắt Cát Linh Hà Đông (Hà Nội), Bến Thành Suối Tiên (TP Hồ Chí Minh) đang chậm tiến độ và đội vốn quá nhiều; dự án chiến lược cao tốc Bắc Nam mới chỉ hoàn thành được 171/1300 km.

Đối với công tác thanh tra, công cuộc chống tham nhũng, tiêu cực đang bước vào giai đoạn cam go, quyết liệt, hàng loạt các vụ án, những lãnh đạo, cán bộ, “sếp lớn” biến chất, thoái hóa bị đưa ra xét xử trước pháp luật hoặc nhận những án kỉ luật thích đáng, nhiệm vụ nặng nề trước mắt không những phải duy trì công cuộc chống tham những, trừ tiêu cực ấy mà còn phải đẩy mạnh, tăng cường hơn nữa, không khoan nhượng, tiếp tục làm trong sạch bộ máy từ cấp thấp cho đến cấp cao.

Những chiếc ghế luôn nóng có phải là hậu quả của tư duy nhiệm kì và sự ỷ lại?

Khi nhìn vào những chức danh vừa được bổ nhiệm, ta tự hỏi tại sao những vị trí ấy luôn luôn rất “nóng”? Những người được Đảng, Quốc hội tín nhiệm, đề cử, bầu cử vào những chức vụ ấy luôn nhận được sự quan tâm, chú ý của dư luận hơn hết thảy các vị trí khác?. Nguyên nhân trực tiếp chính là những vấn đề thuộc lĩnh vực, chuyên ngành mà các vị cán bộ lãnh đạo ấy sẽ đảm nhận, quản lý từ lâu đã không được giải quyết thỏa đáng, dần dần tích tụ, nổi cộm, chưa được giải quyết triệt để. Còn nguyên nhân sâu xa chính là do tư duy nhiệm kì và sức ì, sự ỷ lại quá lớn từ nhiều phía.

Tại sao lại là tư duy nhiệm kì? Đối với những vị “tư lệnh” đứng đầu các bộ ngành, cơ quan, thông thường họ sẽ được bổ nhiệm theo nhiệm kì 5 năm, và sau khi được bổ nhiệm, trước hết họ sẽ phải giải quyết những vấn đề còn tồn tại dai dẳng mà nhiệm kì trước để lại chưa giải quyết được tận gốc, sau đó mới vững vàng, có những nền móng, tiền đề để đề ra những quyết định, quyết sách cải cách đúng đắn, phù hợp. Tuy nhiên trên thực tế, nhiều lúc những chính sách mới ấy vừa được tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm thì cũng vừa kịp lúc các vị cán bộ, lãnh đạo ấy về hưu, chuyển qua chức vụ, vị trí khác. Một vòng tuần hoàn, luẩn quẩn như thế cứ tiếp diễn, cơ chế nhiệm kì nhiều lúc đã sinh ra tư duy nhiệm kì, từ tư duy nhiệm kì tạo ra sự máy móc và không liên tục trong công việc.

Đơn cử như ngành giao thông vận tải, vấn nạn tắc đường tại các thành phố lớn, xe cá nhân đang tăng lên với số lượng chóng mặt đã không được kiểm soát, giải quyết triệt để mà thực tế tình trạng này đã diễn ra hoặc được dự báo từ cách đây đã 15 hay 20 năm, cho đến bây giờ, nó càng ngày càng trầm trọng, đối với vấn đề BOT, tân bộ trưởng Bộ giao thông Nguyễn Văn Thể sẽ phải tiếp quản, xem xét lại từ đầu tất cả những sai phạm, quy trình ngược của các dự án nhức nhối này để tìm cách tháo gỡ, giải quyết hài hòa lợi ích các bên, sẽ lại phải mất một khoảng thời gian và công sức nữa. Hay đối với ngành xây dựng, trong cuộc họp thường kỳ của Chính phủ vào giữa tháng 8, Bộ trưởng Bộ xây dựng Phạm Hồng Hà cũng đã phải phát biểu rằng quá khó để ngăn chặn và giải quyết triệt để nạn xây dựng không phép, trái phép hiện nay và nguyên nhân lớn nhất của tình trạng ấy chính là yếu tố… “lịch sử để lại”.

Bên cạnh cái gọi là “tư duy nhiệm kì” ấy, những chiếc vị trí, chức vụ lãnh đạo cao nhất của nhiều bộ ngành luôn “nóng” cũng xuất phát từ sức ì, sự ỷ lại quá lớn của các cơ quan, bộ phận ở các cấp dưới quyền, cấp tỉnh, địa phương. Tại sao vậy? bởi nhiều nơi, nhiều chỗ, các cơ quan, nhân viên cấp dưới đã quen với phong thái làm việc thụ động, người đứng đầu phải quyết liệt thì cấp dưới mới chịu quyết liệt theo. Trong công cuộc phòng chống tham nhũng, tiêu cực vừa qua, chúng ta đã được thấy phong thái làm việc, được nghe những phát ngôn rất tâm huyết, cương quyết của đồng chí Tổng Bí thư cùng các đồng chí khác trong Bộ Chính trị, Trung ương Đảng, Ban Bí thư, chính từ sự quyết tâm đó mà những thanh củi to, củi lớn như Trịnh Xuân Thanh, Nguyễn Xuân Sơn, Hà Văn Thắm đã được đưa vào lò nung đượm rực, từ đó mới lan toả phần nào sức nóng đến các cấp ngành, địa phương, tuy vậy thực tế sức nóng ấy vẫn chưa được các cấp cơ sở hấp thu hiệu quả để lan tỏa rộng rãi.

Nếu như ở tầm vĩ mô, cấp trung ương đã quyết tâm cao độ, thực hiện mạnh mẽ như vậy mà cấp dưới vẫn chỉ chuyển biến ở mưc độ “vừa phải” như thế thì cũng khó để trông chờ vào sự tự giác, tự tạo cảm hứng, tạo động lực trong công việc của các cấp, các cơ quan trực thuộc ở cấp cơ sở. Tư tưởng chờ đợi, chây ì, chờ thời, chờ lãnh đạo khiến cho hai từ “tư lệnh” ngày càng nặng nề, nhiệm vụ của những người đứng đầu cũng càng ngày một lớn lao, vừa phải nỗ lực trong công việc nhưng đồng thời cũng phải truyền quyết tâm đó cho cấp dưới, quả là không dễ dàng chút nào.

Rõ ràng hệ thống các cơ quan, bộ máy Nhà nước được tổ chức thống nhất, chặt chẽ, có sự phân công phân cấp rõ ràng, nhiều mắt xích, nhiều động cơ, người đứng đầu bộ máy, cỗ máy đó chỉ có thể được coi là mắt xích quan trọng hàng đầu, là hạt nhân chứ không thể ba đầu sáu tay, vừa là bánh xe, vừa là đầu máy lại là nhiên liệu được. Nếu chỉ cứ mãi trông chờ vào người đứng đầu thì đâu còn có thể gọi là một bộ máy Nhà nước, bộ máy hành chính mà phải là bộ trưởng hành chính, cá nhân hành chính. Hàng nghìn con người của một bộ ngành sẽ là do một người tối cao chỉ huy, dẫn dắt chứ không phải là để người đứng đầu làm thay, cáng đáng tất cả.

Ta thấy rằng để những tư lệnh ngành có thể giảm bớt được gánh nặng trên vai và những vị trí đầu não của các Bộ, ban ngành, cơ quan bớt đi độ “nóng” thì trước hết những vị cán bộ, lãnh đạo phải cởi bỏ được tư duy nhiệm kì, sau đó ở cấp dưới, những mắt xích tuy nhỏ hơn nhưng lại nhiều hơn, đông đảo hơn và cũng không hề kém phần quan trọng phải cùng làm việc, phải cùng vận động, cùng quyết tâm hướng đến một mục tiêu cao nhất. Nếu làm được điều đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển chung, đi lên của đất nước.

CTV Quảng An

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video