Tinh giản bộ máy: Việc làm rất khó nhưng với quyết tâm cao thì không có gì là không thể

01/12/2017 17:14

Theo thống kê, năm 1986 ở Việt Nam chỉ có 44 tỉnh, thành phố, nhưng đến nay (năm 2017) con số đó là 63. Như vậy, sau 30 năm đổi mới, cả nước đã tăng thêm 19 tỉnh, tăng 178 huyện, 1.136 xã. Chính phủ đánh giá giai đoạn 2011 – 2016, bộ máy vẫn còn cồng kềnh, tăng đầu mối bên trong, với nhiều tầng nấc trung gian. Một điều đáng lưu ý, số lượng cán bộ cấp vụ quá nhiều đặc cấp phó vượt quy định. Tỷ lệ công chức giữ chức danh lãnh đạo từ cấp phó phòng trở lên trên số công chức còn rất cao. Thống kê cũng cho thấy, số lượng thứ trưởng tính đến ngày 22/12/2016 có 106 người, bộ nhiều nhất có tới 7 thứ trưởng. Số lượng cục trưởng tại các bộ lên đến 337 người, riêng Bộ Tài chính có 181 cục trưởng, Bộ KH&ĐT 63 người, Bộ Tư pháp là 57 người. Số lượng phó cục trưởng tại các cơ quan trung ương cũng lên tới 767 người, vụ trưởng là 218, phó vụ trưởng là 593 người, giám đốc sở và tương đương 1.200 người, trưởng phòng và tương đương gần 4.600 người.

Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII.
Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII.

Để duy trì ổn định hoạt động của hệ thống, hàng năm có đến hàng chục ngàn biên chế được bổ sung, bộ máy phình ra một cách khó kiểm soát và kết quả là chi thường xuyên hàng năm (đến năm 2017) dự kiến chi tăng đến 70% GDP. Vì vậy nếu không có ngay những biện pháp và quyết tâm tinh gọn bộ máy thì chẳng có ngân sách nào có thể chịu nổi.

Câu hỏi đặt ra là tại sao chúng ta luôn kêu gọi thực hiện chương trình tinh gọn bộ máy, giảm biên chế nhưng số lượng người hưởng lương từ ngân sách không những không giảm mà ngược lại tăng, thậm chí tăng rất nhanh. Theo Nghị quyết 39-NQ/TW, mỗi năm chúng ta phải thực hiện tinh giản khoảng 70.000 người, sau 2 năm thực hiện phải giảm 140.000 – 150.000 người nhưng thực tế lại không giảm được mà còn tăng thêm 96.000 người.

Vậy đâu là nguyên nhân? Tại sao chúng ta lại không thể thực hiện tinh giản một cách đồng bộ hiệu quả được? Câu hỏi này đang là vấn đề hết sức nhức nhối đòi hỏi chúng ta phải bỏ công, bỏ sức lực, trí tuệ nghiên cứu thấu đáo và thực hiện với quyết tâm rất cao mới hi vọng đạt được kết quả. Một trong những nguyên nhân đó phải kể đến đó là:

Công tác cán bộ: Có lẽ chẳng có nước nào trên thế giới sử dụng cán bộ như Việt Nam.Cán bộ lãnh đạo từ cấp trưởng phòng trở lên khi đã được bổ nhiệm thì ít khi bị cách chức hay buộc phải từ chức (trừ những người bị kỉ luật). Với các tiêu chí đánh giá cán bộ quá dễ dãi, cả nể, hàng năm đa số cán bộ, viên chức đều được đánh giá là hoàn thành nhiệm vụ. Với những đánh giá như vậy sẽ rất khó khi thực hiện tinh giản biên chế. Mặt khác biên chế đang là cứu cánh cho viên chức nhà nước. Ai cũng mong, thậm chí nhiều người phải chạy để được vào biên chế nhà nước. Bởi khi đã vào được biên chế, nhà nước sẽ lo cho tất cả từ tiền lương, bảo hiểm y tế, thậm chí hỗ trợ về nhà ở và các tiêu chuẩn bảo đảm cuộc sống khác, bất kể kết quả lao động của công chức đó ra sao. Viên chức đều đặn đến tháng lĩnh lương. Cứ như thế năm này qua năm khác chính cơ chế bao cấp của nhà nước ngày ngày đã tạo thói quen cho công chức ỷ lại.

Bộ máy cồng kềnh: Cơ chế bao cấp trong các cơ quan công quyền đã tạo nên một tầng lớp cán bộ thiếu tính chủ động, năng lực giải quyết công việc hạn chế. Chính sách cào bằng trong phân phối thu nhập không khuyến khích được những người có trí tuệ, năng lực. Dẫn đến tình trạng phải cần nhiều người để giải quyết một công việc. Đây chính là nguyên nhân khiến bộ máy luôn bị phình ra.

Chức năng các cơ quan công quyền bị chồng lấn: Có rất nhiều cơ quan, thuộc các Bộ, Ngành cùng giải quyết một công việc cũng là nguyên nhân làm tăng biên chế.

Công tác đào tạo chưa có kế hoạch: Công tác đào tạo chưa thật khoa học không có sự cân đối giữa nhu cầu của xã hội và đầu vào, đầu ra của các trường dẫn đến chỗ cần thì thiếu, chỗ không cần thì thừa. Con em những người có chức, quyền khi tốt nghiệp nếu khi chưa tìm được việc phù hợp lập tức được đưa vào biên chế của cơ quan nào đó để được hưởng chế độ ưu đãi của nhà nước. Những đối tượng này chính là thành phần rất khó tinh giản mỗi khi có yêu cầu.

Khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân: Mặc dù mấy năm gần đây, nhất là sau khi ban Trung ương ban hành Nghị Quyết 35/NĐ về phát triển kinh tế tư nhân, số lượng doanh nghiệp đăng kí hoạt động đã đạt mức kỉ lục 612.000 doanh nghiệp. Tuy nhiên so với yêu cầu số lượng doanh nghiệp cần phải tăng hơn nữa, nhiều hơn nữa mới có thể góp phần giải quyết được lao động dôi dư sau khi tinh giản từ các cơ quan công quyền vv…
Tinh gọn bộ máy nhà nước là việc làm không dễ, thậm chí là rất khó. Nhưng không phải vì thế mà không làm hay không làm được. Chúng ta hoàn toàn có thể làm được khi toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc và thực hiện với một quyết tâm rất cao. Dư luận cho rằng để bảo đảm việc cắt gọt, tinh giản bộ máy đạt hiệu quả cao, cần từng bước và đồng thời thực hiện ngay một số việc:

– Xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ một cách khoa học, nhằm chọn được đúng người, đúng việc để phát huy tối đăng lực cán bộ. Cán bộ có năng lực bộ máy sẽ không cồng kềnh.

– Từng bước bỏ đến xóa bỏ hoàn toàn biên chế đối với viên chức, thay vào đó là hợp đồng lao động giữa nhà nước với viên chức nhằm tạo thế chủ động cho người lao động trong việc lựa chọn việc làm không ỷ lại vào nhà nước.

– Sát nhập những cơ quan có cùng chức năng, các đơn vị hành chính một cách hợp lý, nhằm tinh gọn bộ máy tiết kiệm chi tiêu ngân sách.

– Xây dựng chiến lược đào tạo bảo đảm cân đối đầu vào, đầu ra tránh hiện tượng dư thừa gây lãng phí

– Khuyến khích và hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân làm nhân tố thu hút lao động

– Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho người dân trong việc hoàn tất thủ tục và xóa những cản trở khoảng cách do địa dư hành chính.

Tinh gọn bộ máy và giảm số lượng công chức đến mức hợp lý là một việc rất khó nhưng không phải không làm được. Điều đó phụ thuộc vào quyết tâm của cả hệ thống chính trị và trách nhiệm của tất cả mọi người.

Cộng tác viên Đỗ Mạnh

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video