+
Aa
-
Thủy điện Hố Hô: “Liệu 13 MW của thủy điện Hố Hô quan trọng hơn sinh mạng của người dân?”
01/11/2016 18:09

Mới đây, trong cơn lũ lịch sử, nhiều bí mật mà người ta có tình lãng quên đằng sau cái thủy điện Hố Hô đã được bóc tách. Bởi từ khi nhà máy này được xây dựng đến nay, lợi đâu không thấy, chỉ có cảnh người dân chìm trong biển lũ, ngồi trên đống lửa mỗi khi lũ về, phẫn nộ tới mức, một vị lãnh đạo trực tiếp chứng kiến tai ương nhiều năm nay từ cái nhà máy này phải lên tiếng, “Liệu 13 MW của thủy điện Hố Hô quan trọng hơn sinh mạng của người dân?

Ở miền Trung, sông ngắn, dốc, hầu hết đập thủy điện không có dung tích phòng lũ cho hạ du, hoặc có nhưng rất ít, quy trình vận hành liên hồ chứa và công tác dự báo lưu lượng nước đến các hồ còn nhiều bất cập. Và thủy điện Hố Hô là một trong những đại diện sáng giá đó.

Quy trình vận hành liên hồ chứa và công tác dự báo lưu lượng nước đến các hồ còn nhiều bất cập khiến người dân điêu đứng.
Quy trình vận hành liên hồ chứa và công tác dự báo lưu lượng nước đến các hồ còn nhiều bất cập khiến người dân điêu đứng.

Năm 2010, trận lũ ngày 03/10 xảy ra khi lượng mưa thượng nguồn tương đương năm nay (2016), cửa van cống thoát nước không mở dẫn tới mực nước hồ cao hơn 2m so với đỉnh đập (+72m) gây sạt lở nhà máy, ngập lụt diện rộng ở hạ du.

Năm 2013 khi được đưa vào vận hành, nước lũ về nhanh, cả 3 cửa van đã được mở hoàn toàn vào lúc 15h ngày 2/10 khi mực nước trong lòng hồ đạt cao trình 65,35m và lưu lượng xả qua tràn là 1.400 m3/s. Việc xả này giữ được an toàn đập và nhà máy nhưng khiến hàng trăm mét bờ kè bêtông dọc chân đập nhà máy (vừa được xây sau trận lũ lịch sử năm 2010) bị cuốn sập.

Đợt lũ 14/10/2016, lưu lượng về hồ ổn định ở mức 1.600 – 1.800 m3/s trong suốt 7 giờ, nếu không xả lũ mà chỉ tích nước thì chỉ sau khoảng 1 tiếng tiếp theo, hồ có nguy cơ bị tràn, sự cố như năm 2010 hoặc nhẹ hơn như năm 2013 có thể xảy ra. Nếu không xả kịp, xảy ra vỡ đập, 38 triệu m3 nước còn lại trong lòng hồ đổ xuống sẽ càng gây thêm tai họa cho vùng hạ du. Tuy nhiên, việc này là do họ cố tình giữ nước để sản xuất, bởi 17h30 ngày 14/10, khi lũ về 1.700 m3/s mà hồ vẫn tích nước.

Từ 3 cách vận hành vào 3 thời điểm trên đã thấy, nhà máy thủy điện này, tuy đã gặp rất nhiều sai phạm nhưng vẫn “chung thủy” với lối làm việc cũ, một mực giữ nước, rồi khi không chịu được thì xả trút hết lên đầu dân. Thế nên, lần tiếp tục xả lũ ngày 30/10 mà không xin phép ai cũng chẳng khiến người ta bất ngờ, bởi nó đã là cái “nếp” ăn sâu vào tư tưởng của những người lãnh đạo nhà máy này. 06 năm với lối vận hành quá kém cỏi như thế nhưng nó vẫn được tồn tại?

06 năm, thủy điện Hố Hô tiếp tục xả lũ mà chẳng sợ “ai”!
06 năm, thủy điện Hố Hô tiếp tục xả lũ mà chẳng sợ “ai”!

Lý ra, năm 2010 nhà máy được đưa vào vận hành, tuy nhiên sau sự cố Nhà máy thủy điện Hố Hô, phải mất hơn hai năm sau, với chi phí sửa khắc phục khoảng 40 tỉ đồng, công trình này mới tích nước, phát điện trở lại. Nhưng, nhà máy thủy điện này cứ “ốm yếu” kéo dài và buộc Tổng công ty Điện lực Miền Bắc phải nhập về Cty CP Thủy điện Hồ Bốn.

Hơn nữa, Thủy điện Hố Hô khá nhỏ (chỉ 13 MW) và chính ông Vũ Mạnh Hùng – Giám đốc Công ty Cổ phần Thuỷ điện Hố Hô cũng đã thừa nhận, thủy điện này không có chức năng cắt và điều tiết lũ. Vậy nên cần phải xem xét lại cả chủ trương đầu tư cho một công trình lợi nhuận rất thấp (năm 2015, nhà máy này chỉ tạo ra sản lượng điện khoảng 25,5 triệu kWh và đem về doanh thu khoảng 41 tỉ đồng).

7 tháng đầu năm 2016, nhà máy thủy điện này đạt sản lượng điện 12 kWh, doanh thu 31 tỉ đồng, chỉ đóng góp cho ngân sách Hà Tĩnh khoảng 1,4 tỉ đồng tiền thuế môi trường rừng và tài nguyên nước, và khoảng 4,2 tỉ đồng thuế VAT đóng cho Quảng Bình (công trình thủy điện này nằm trên cả Hà Tĩnh và Quảng Bình). Doanh thu và đóng thuế rất nhỏ nhoi, sản lượng điện đóng góp cũng rất nhỏ, nhưng nhà máy này không khác gì một “quả bom nước” trên đầu hơn nửa vạn dân.

Theo thống kế của báo đài, tính đến thời điểm ngày 15/11 thì thiệt hại do cơn lũ miền Trung gây ra là khoảng 116 người chết và mất tích, 2.000 tỉ đồng. Gấp bao nhiêu lần so với những gì Hố Hô mang lại.
Theo thống kế của báo đài, tính đến thời điểm ngày 15/11 thì thiệt hại do cơn lũ miền Trung gây ra là khoảng 116 người chết và mất tích, 2.000 tỉ đồng. Gấp bao nhiêu lần so với những gì Hố Hô mang lại.

Đặc biệt, cho đến thời điểm này, nếu tái hiện cơn lũ lịch sử như năm 2010 không ai dám chắc thủy điện Hố Hô lại không tái hiện sự cố mất điện khiến nước dâng vượt thân đập như đã xảy ra. Sở dĩ như vậy là do máy phát điện công suất lớn chạy bằng dầu diezel phục vụ nâng cửa xã tràn bằng hệ thống nâng thủy lực đặt đặt ngay dưới chân đập vốn đã không hợp lí, nhưng nhiều năm chưa được di dời. Nếu xảy ra sự cố nước tràn đập, nước lũ sẽ gây hư hỏng máy phát điện, khi đó tràn xả lũ sẽ trở nên vô nghĩa và hậu quả sẽ khôn lường.

Tiếp đến là tuyến đường đi vào vận hành nhà máy. Từ sau sự cố tràn đập năm 2010 đến nay, tuyến đường đi vào nhà máy liên tục bị sạt lở nghiêm trọng, việc khắc phục chỉ mang tính chất vá víu. Một sự cố tràn đập, hoặc hư hỏng nghiêm trọng tại thân đập, việc di chuyển may móc, trang thiết bị vào ứng cứu sẽ gặp nhiều khó khăn. Đây là một hạng mục được đánh giá rất quan trọng, thế nhưng do chi phí đầu tư lớn nên đã 6 năm trôi qua, hạng mục được cảnh báo nhiều lần này vẫn chưa được Nhà máy thủy điện Hố Hô triển khai.

Từ lâu nay, mưa lũ là hiện tượng thiên tai bất thường, theo thời gian người dân đã tích lũy kinh nghiệm biết cách ứng phó với mưa lũ giúp giảm bớt hậu quả của thiên tai. Nhưng vài năm trở lại đây, nhiều đập thủy điện được xây dựng đã góp phần làm tăng thêm hậu quả tai hại của mưa lũ. Đập thủy điện xả nước đã phá vỡ quy trình dòng chảy khiến người dân không thể ứng phó, gây thiệt hại tổn thất không biết bao nhiêu mà kể. Việc xả lũ của đập thủy điện Hố Hô là minh chứng hùng hồn nhất để khẳng định điều đó.

Thủy điện Hố Hô đã bắt ta chịu nhiều bài học đắt giá, không thể để năm nào mưa lũ về cũng đổ tại thiên tai. Một khi tổn thất nhân mạng hàng trăm con người thì không thể chỉ nói một cách đơn giản là những bài học, mà phải nói đến trách nhiệm, lương tâm của mỗi con người, của cả bộ máy chính trị với các vấn đề hiện tại và tương lai của đất nước. Một nhà máy có những sai phạm liên quan đến mạng người và tài sản của nhân dân như thế liệu có được phép tồn tại?

Thu An (TH)

Bài mới
Đọc nhiều