Thách thức an ninh lương thực cần sự chung tay của toàn cầu

25/10/2017 20:10

Sự phát triển vượt bậc về khoa học kỹ thuật và những phát kiến vĩ đại trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, điện tử, các phương tiện giao thông vận tải… đã góp phần giúp xã hội ngày một văn minh giàu có hơn. Tuy nhiên, đi cùng với những mặt tích cực, thế giới ngày nay đang phải đối mặt với rất nhiều những vấn đề nhức nhối đã trở thành những vấn nạn. Trong đó biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường đã và đang trở thành vấn nạn nhức nhối nhất, đe dọa đến sự phát triển và mạng sống của nhân loại trên thế giới này.

Không phải ngẫu nhiên mà Hội thảo “Thách thức đối với an ninh lương thực và tài nguyên nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu trong khu vực APEC” được diễn ra đầu tiên trong chuỗi hoạt động “Tuần lễ An ninh lương thực APEC năm 2017”; Và vấn đề an ninh lương thực, tài nguyên nước đã được 70 đại biểu đến từ 21 nền kinh tế APEC dành trọn vẹn hai ngày để bàn thảo. Càng không phải ngẫu nhiên mà đại diện tất cả các quốc gia tham dự đều có tiếng nói chung về an ninh lương thực. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ác liệt thì thách thức đối với an ninh lương thực, tài nguyên nước trong khu vực APEC trở thành vấn đề nghị sự cấp bách mang tính toàn cầu.

Trẻ em Philippines tranh nhau nhận thực phẩm
Trẻ em Philippines tranh nhau nhận thực phẩm

Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường giờ đây không còn là một khái niệm xa xôi, trừu tượng, không phải chỉ ô nhiễm không khí mà cả đất, nước cũng đang bị ô nhiễm. Chính điều đó dẫn đến việc mất cân bằng hệ sinh thái. Hậu quả của nó là những hiểm họa thiên tai giáng xuống bất cứ nơi đâu và bất cứ lúc nào. Điển hình là những trận thiên tai tàn khốc nhất trong lịch sử xảy ra gần đây: Bão lũ ở Mỹ, Việt Nam, Bangladesh, Philippine, Trung Quốc; hạn hán ở miền Đông Nam nước Mỹ; phun nham thạch bùn ở Indonesia; động đất ở Peru, Chi Lê…, cháy rừng ở Indonesia, Hy Lạp…

Tại một hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu năm 2014 các chuyên gia đã cảnh báo rằng, hàng tỷ người phải đối mặt với thiếu lương thực, nước uống và nguy cơ lụt lội, nhiều loại động thực vật sẽ bị tuyệt chủng. Ô nhiễm không khí, nước sinh hoạt nghiêm trọng ở nhiều địa phương đã dẫn đến việc xuất hiện những “làng ung thư” và hàng loạt những căn bệnh lạ mà trước đây không có. Ở nhiều sông ngòi, cá không thể sống được, đất không thể canh tác, trồng trọt do bị ô nhiễm quá nghiêm trọng, những điều này đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực.

Theo dự báo, đến năm 2030, con người sẽ cần thêm 40% nhu cầu về năng lượng, 50% nhu cầu thực phẩm và 30% nhu cầu nước. Vấn đề đảm bảo nước, năng lượng và an ninh lương thực trong bối cảnh dân số tăng nhanh cũng như việc ứng phó với những tác động của biến đổi khí hậu làm thay đổi mô hình sử dụng tài nguyên nước đang đặt ra những thách thức lớn không chỉ cho riêng Việt Nam mà cho toàn nhân loại.

Hình ảnh này được ghi nhận tại Mỹ. Mưa lũ do siêu bão Harvey khiến nhiều tuyến đường biến thành sông và nhiều ngôi nhà ngập lên tới tận nóc.
Hình ảnh này được ghi nhận tại Mỹ. Mưa lũ do siêu bão Harvey khiến nhiều tuyến đường biến thành sông và nhiều ngôi nhà ngập lên tới tận nóc.

Thực tế đã cho thấy, do lòng tham lam, con người đã khai thác cùng kiệt tài nguyên môi trường tự nhiên, sử dụng nhiên liệu hóa thạch và những phương thức tiêu thụ không bền vững, vì lợi nhuận trước mắt. Đó chính là những nguyên nhân đưa đến môi trường ô nhiễm. Ngày nay, biến đổi khí hậu xảy ra toàn cầu, từ đất nước phát triển vượt bậc, cho đến đất nước đang phát triển đều đối diện với vấn nạn này.

Tại Houston, Mỹ, trận lũ lụt vừa diễn ra vào tháng 8-2017 đã nhấn chìm cả một thành phố rộng lớn, và nguyên nhân khiến Houston lũ lụt được giới chuyên gia đưa ra chính là do con người. Houston nổi tiếng vì không có quy định xây dựng cụ thể nào, giá bất động sản tương đối rẻ, vì thế Houston bùng nổ đô thị hóa. Nhiều nhà cửa hơn, nhiều bãi đỗ xe, đường xá hơn. Nó đồng nghĩa với việc mặt đất nhiều bê tông hơn. Houston đánh đổi những vùng đất thoát nước cho các khu đô thị mới.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thị sát vùng ĐBSCL bằng trực thăng.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thị sát vùng ĐBSCL bằng trực thăng.

Không riêng gì Mỹ, tại Việt Nam, trong những năm qua, Chính phủ đã rất nhiều lần kêu gọi người dân chung tay bảo vệ rừng, chuyển hóa rác, sử dụng năng lượng có khả năng tái tạo, sử dụng phương tiện công cộng để góp phần cải thiện tình trạng biến đổi khí hậu hiện nay. Tuy nhiên, điều đó rất khó thực hiện khi mà đến lệnh “ĐÓNG CỬA RỪNG” của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đưa ra mà những con người tham lam, các nhóm lợi ích còn công khai, ngang nhiên kháng lại.

Nổi cộm ở Đà Nẵng, cánh rừng Sơn Trà bị băm nát; ở Bình Định, gần 61 ha rừng đầu nguồn ở xã An Hưng, huyện An Lão bị Công ty CP Đầu tư và kinh doanh tổng hợp Thương Thảo chủ mưu phá rừng. Các tỉnh thành nhiều rừng như Quảng Nam, Phú Yên, Lâm Đồng, Kon Tum, cũng bị lâm tặc và cán bộ kiểm lâm tiếp tay đốn hạ trái phép hàng ngàn mét khối gỗ. Chính những sự phá hoại đó đã góp phần làm cho môi trường sinh thái mất sự cân bằng, môi trường ngày càng xấu đi. Hậu quả thấy trước mắt chính là: tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn khốc liệt nhất trong 100 năm qua ở đồng bằng sông Cửu Long làm đất bị nứt nẻ, hay bão lũ vừa diễn ra tại các tỉnh Miền Trung, Miền Bắc gây thiệt hại nặng nề cho nhà cửa, hoa màu, lương thực là dẫn chứng cụ thể gần đây nhất.

Trung Quốc khống chế nguồn nước Mê Kông biến đời sống người dân Việt Nam vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, hạ lưu sông Mê Kông vô vàng khó khăn, nước sông cạn dòng, trơ đáy
Trung Quốc khống chế nguồn nước Mê Kông biến đời sống người dân Việt Nam vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, hạ lưu sông Mê Kông vô vàng khó khăn, nước sông cạn dòng, trơ đáy

Chính vì những gì đã và đang xảy ra, Việt Nam đã nhìn ra những thách thức về “AN NINH LƯƠNG THỰC” cho nên, những năm gần đây, trong các cuộc hội thảo liên quan, vấn đề an ninh lương thực, biến đổi khí hậu luôn được các nhà lãnh đạo Việt Nam và các chuyên gia nhắc tới. Còn nhớ, trong một báo cáo khoa học tại Hội thảo quốc tế nhân Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc ở Bangkok – Thái Lan năm 2015, Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh, nhà khoa học Việt Nam hiện sống và làm việc tại Hoa Kỳ, đã cảnh báo tình trạng khai thác thái quá cùng với hiện tượng biến đổi khí hậu đã mất cân bằng hệ sinh thái tự nhiên của dòng Mekong – dòng sông đem lại sự sống cho người dân nhiều nước trở nên bị ô nhiễm trầm trọng, mà tác nhân trực tiếp là các dự án về thủy điện khổng lồ ở tỉnh Vân Nam – Trung Quốc và các đập nhỏ hơn ở Lào và trên hạ lưu của dòng sông Mekong.

Tiến sĩ Richard Cronin, nguyên Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm nghiên cứu Stimson, Mỹ cũng đã đánh giá: “Tình hình cực kỳ nghiêm trọng, xét về hạn hán, sự mất đất và xâm mặn. Chúng bị tác động bởi nhiều nguyên nhân, đó là các đập thủy điện trên thượng nguồn ở Trung Quốc. Tình trạng cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nước để tiếp cận với các nguồn tài nguyên phong phú trên khu vực Mekong không chỉ gây ra sự xuống cấp nghiêm trọng về môi trường tự nhiên, mà còn ảnh hưởng đến an ninh và ổn định của cả khu vực và toàn cầu”.

Ông Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm Stimson, Mỹ dẫn chứng thêm, rằng không chỉ có Trung Quốc “ngăn dòng” chảy của Mekong mà Lào cũng đang thực hiện. “Chính phủ Lào vẫn đang xếp hàng để xây dựng các đập thủy điện và tạo điều kiện thuận lợi để các đập thủy điện ra đời” cho nên muốn có sự thay đổi trong chính sách thì cần phải có “sự tái cấu trúc trong ngành năng lượng của Lào”, ông nhấn mạnh. Điều đó cho thấy, để giải quyết về vấn nạn ô nhiễm môi trường, không phải chỉ nỗ lực của một cá nhân, hay một quốc gia là làm được, mà cần đến ý thức chung tay của cả cộng đồng. Điều đó, đã và đang được thực hiện, thúc đẩy mạnh mẽ trong chuỗi hoạt động “Tuần lễ An ninh lương thực APEC năm 2017” diễn ra tại TP.Cần Thơ, Việt Nam.

Đại biểu đến từ 21 nền kinh tế APEC tham gia thảo luận tại một sự kiện trong khuôn khổ 'Tuần lễ An ninh lương thực" đang diễn ra tại TP. Cần Thơ.
Đại biểu đến từ 21 nền kinh tế APEC tham gia thảo luận tại một sự kiện trong khuôn khổ ‘Tuần lễ An ninh lương thực” đang diễn ra tại TP. Cần Thơ.

Ngày 20.8, các cuộc họp của Nhóm công tác APEC về công nghệ sinh học nông nghiệp (HLPDAB) và hợp tác kỹ thuật nông nghiệp (ATCWG) đã chính thức khai mạc. Cuộc họp Nhóm công tác HLPDAB tập trung trao đổi các nội dung tăng cường các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, ứng phó với các thách thức an ninh lương thực, thúc đẩy phát triển nhiên liệu sinh học bền vững, tăng cường năng lực thích ứng và áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, Hội thảo kỹ thuật về “Xây dựng hệ thống sản xuất và tiêu thụ nông sản thích ứng – tiếp cận liên ngành sử dụng thông tin khí hậu phục vụ an ninh lương bền vững” – cũng đã diễn ra, với 25 bài phát biểu trình bày về việc sử dụng các thông tin về thời tiết, khí hậu cho sản xuất nông nghiệp; các phương pháp, công cụ thu thập, phân tích số liệu, chia sẻ thông tin về khí hậu thời tiết trong dự báo tác động đến sản xuất, năng suất và an ninh lương thực. Kết thúc Hội thảo, các đại biểu đã nhất trí sẽ báo cáo Nhóm công tác về chính sách an ninh lương thực (PPFS) xem xét, đưa vào Kế hoạch hành động về an ninh lương thực một số khuyến nghị.

Đại biểu đại diện nền kinh tế Papua New Guinea tham gia đối thoại chính sách cao cấp về tăng cường An ninh lương thực và Nông nghiệp bền vững thích ứng với Biến đổi khí hậu.
Đại biểu đại diện nền kinh tế Papua New Guinea tham gia đối thoại chính sách cao cấp về tăng cường An ninh lương thực và Nông nghiệp bền vững thích ứng với Biến đổi khí hậu.

Thứ trưởng Bộ NNPTNT Việt Nam, Lê Quốc Doanh cho biết: Cuộc đối thoại AN NINH LƯƠNG THỰC mở đầu cho sự kiện APEC 2017 Việt Nam đăng cai tổ chức đã thông qua 3 văn kiện mang ý nghĩa quan trọng, gồm: “Kế hoạch hành động thực hiện chương trình khung nhiều năm của APEC về ANLT và biến đổi khí hậu (MYAP); “Kế hoạch hành động (AP) thực hiện Khung chiến lược APEC về phát triển nông thôn đô thị bền vững để tăng cường ANLT và tăng cường chất lượng”; “Tuyên bố Cần Thơ về Tăng cường ANLT và nông nghiêp bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu”. Việt Nam và Úc đã ký kết “Ý định thư hợp tác lâu dài trong nghiên cứu nông nghiệp” và “Bản ghi nhớ về phòng chống đánh bắt cá trái phép, không báo cáo và không theo quy định”. Đó chính là kết quả cho thấy, Việt Nam cùng các thành viên APEC đang rất nỗ lực, chung tay, góp sức chống lại biến đổi khí hậu và bước đầu đang có những hướng đi phù hợp, đầy triển vọng.

Thảo Nguyên

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video