Tâm thư gửi Mark Zuckerberg về vụ kiểm duyệt bức ảnh ‘Em bé napalm’

13/09/2016 01:23

Nếu anh không phân biệt được giữa nội dung khiêu dâm và tấm hình tư liệu từ cuộc chiến, điều này đơn giản chỉ là sự ngu dốt và do đó thất bại trong việc mang con người lại gần với nhau. 

Mark-Zuckerberg-Napalm-Girl

Sau khi kiểm duyệt tấm hình cô bé Napalm, Mark Zuckerberg đã bị chỉ trích dữ dội từ dư luận. Một trong số đó là Espen Egil Hansen Tổng biên tập nhật báo Aftenposten của Nauy. Sau đây là bức thư Espen gửi cho Mark


Mark thân mến,

Tôi quan tâm theo dõi anh trênFacebook, nhưng anh không biết tôi. Tôi là Tổng biên tập nhật báo Aftenposten Nauy. Tôi viết thư này để anh biết rằng tôi đếch quan tâm đến yêu cầu của anh về việc gỡ bỏ tấm hình tư liệu chiến tranh Việt Nam do Nick Ut chụp.

Cả hôm nay và mai sau.

Việc đòi hỏi chúng tôi phải gỡ bỏ tấm hình đến từ email Facebook ở văn phòng tại Hamburg vào sáng thứ Tư này. Chưa đầy 24h sau khi email gửi đi, và cả khi chưa có phản hồi của tôi, anh đã tự tiện can thiệp và xóa bỏ bài viết và những tấm hình từ fanpage Aftenposten.

Thực tình mà nói, tôi không có ảo tưởng là anh sẽ đọc bức thư này. Tuy nhiên, động lực thúc đẩy tôi làm việc này làm cảm giác buồn bã, thất vọng cùng cực. Thực tế, thậm chí nó còn là nỗi lo ngại rằng những gì anh đang thực hiện sẽ bị biến thành chuẩn mực(đe dọa) xã hội dân chủ của chúng tôi.

Đầu tiên về bối cảnh. Cách đây vài tuần, ký giả người Nauy Tom Egeland có đăng một bài viết trên facebook trong đó có 7 tấm hình làm thay đổi lịch sử cuộc chiến. Anh đã lần lượt gỡ bỏ tấm hình trần truồng của Kim Phuc đang trốn chạy khỏi trận ném bom napalm – một trong những tấm hình chiến tranh nổi tiếng nhất thế giới.

Tom sau đó vẫn tiếp tục đăng lại tấm hình Kim Phúc như một hành động thách thức chống lại sự cưỡng chế của Facebook. Facebook đã đáp trả bằng cách loại trừ Tom và ngăn cản ông đăng bài mới.

Nghe này Mark, đây là chuyện nghiêm trọng. Đầu tiên anh tạo ra những quy định và chúng không thể phân biệt giữa nội dung khiêu dâm trẻ em và những bức ảnh chiến tranh nổi tiếng. Sau đó anh thực thi những quy định này mà không cho phép người dùng đưa ra ý kiến. Cuối cùng anh thậm chí còn kiểm duyệt cả những lời chỉ trích chống lại anh, không tạo điều kiện thảo thuận để đưa ra quyết định và trừng phạt những ai dám lên tiếng chỉ trích.

Trên một khía cạnh nào đó, Facebook là cho những điều thú vị và hữu ích trên toàn thế giới, gồm cả tôi. Như tôi đây, vẫn giữ liên lạc với các anh em qua một nhóm thân thiết. Ngày qua ngày chúng tôi chia sẽ các niềm vui và những mối quan tâm.

Facebook trở thành một nền tảng hàng đầu để loan tin, chém gió và giữ mối liên hệ với nhau. Anh đã đạt được thành tựu này vì anh xứng đáng.

Nhưng, Mark à, anh cũng là biên tập viên quyền lực nhất thế giới. Ngay cả đối với một tay chơi có nghề như nhật báo Aftenposten cũng rất khó để đối đầu với Facebook.

Tuy nhiên, ngay cả khi là Tổng biên tập nhật báo lớn nhất Nauy, tôi cũng phải thừa nhận rằng anh đang giới hạn lãnh địa của tôi trong việc thực hiện trách nhiệm biên tập. Đây chính là những gì mà anh và thuộc hạ đang làm trong trường hợp này.

Tôi nghĩ anh đang lạm quyền, và tôi thấy khó có thể tin rằng những điều anh làm đã được cân nhắc kỹ lưỡng.

Hãy trả lại tấm hình của Nick Ut tôi đã đề cập. Cô bé Napalm từ lâu đã trở thành hình ảnh mang tính biểu tượng nhất về cuộc chiến tranh Việt Nam. Các phương tiện truyền thông đóng vài trò quyết định với mỗi câu chuyện khác nhau về cuộc chiến hơn so với những người chịu trách nhiệm công bố chúng. Truyền thông mang lại sự thay đổi trong nhận thức, nó có vai trò là nhân tố góp phần chấm dứt chiến tranh. Đồng thời góp phần phê phán hơn, cởi mở hơn trong các cuộc tranh luận. Đây là cách mà nền dân chủ phải hoạt động vận hành.

Các phương tiện truyền thông tự do và độc lập có vai trò quan trọng trong việc đưa tin, thậm chí cả hình ảnh mà đôi khi có thể gây khó chịu cho cả chính quyền và dân thường khi xem hoặc nghe thấy, nhưng cũng chính vì lý do này mà nó trở nên quan trọng.

“Nếu tự do nghĩa là mọi thứ, nó có nghĩa là quyền nói cho mọi người những gì họ không muốn nghe” – British George Orwell, tiểu thuyết Chuyện nông trại.

Các phương tiện truyền thông có trách nhiệm xem sét và công bố trong mỗi trường hợp. Đây có thể là trách nhiệm nặng nề, mỗi biên tập viên đều phải cân nhắc giữa được và mất.

Đây là quyền và bổn phận mà tất cả các biên tập viên trên thế giới không nên bị khuất phục bởi các thuật toán mã hóa trong văn phòng ở California(ám chỉ trụ sở chính của Facebook)

Mark, hãy thử hình dung một cuộc chiến mới mà ở đó, trẻ em sẽ là nạn nhân của bom thùng hoặc khí độc. Anh lại một lần nữa bưng bít các hồ sơ tội ác chỉ vì một nhúm người có thể bị xúc phạm vì hình ảnh trẻ em khỏa thân, hay một tên ấu âm ở đâu đó xem đây là hình khiêu dâm?

Trong sứ mệnh Facebook ghi rằng mục tiêu là “làm thế giới cởi mở và kết nối”

Thực tế đây chỉ là những lời chót lưỡi đầu môi.

Nếu anh không phân biệt được giữa nội dung khiêu dâm và tấm hình tư liệu từ cuộc chiến, điều này đơn giản chỉ là sự ngu dốt và do đó thất bại trong việc mang con người lại gần với nhau.

Giả vờ tạo ra quy tắc chung toàn cầu về những điều được và không được công bố chỉ là tiểu xảo tung hỏa mù thiên hạ mà thôi.

Thập kỷ qua đã cho thấy mức độ những thứ khó lường và phá hoại có khả năng xảy ra khi các công bố thiếu cân nhắc đến bối cảnh.

Tranh cãi xung quanh bức biếm họa nhà tiên tri Mohammad đã từng bùng phát hồi cuối năm 2005 vẫn gây ra các phản ứng gay gắt, những hậu quả khó lường, đơn giản chỉ vì bối cảnh và cơ sở lý lẽ cho việc công bố đã bị phớt lờ.

Các nét vẽ đã cố tình đưa vào bối cảnh hoàn toàn mới, chỉ trích và lên án dựa trên cáo buộc các quy tắc tôn giáo phổ quát. Hậu quả là các cuộc biểu tình lớn, bạo lực, giết người và mối de dọa tiềm tàng đối với tự do ngôn luận. Một số người vẫn phải sống nhờ sự bảo vệ của cảnh sát.

Facebook đã không trở nên phổ biến toàn cầu, cho tới khi các cuộc tranh cãi vượt qua đỉnh điểm. Với các tiếp cận này, Mark có thể anh sẽ cấm bức tranh châm biếm nhà tiên tri Mohammad chứ? Nếu vậy, Facebook sẽ một cách rập khuôn đứng phía lực lượng tôn giáo cực đoan, đối lập với tự do ngôn luận. Anh có lẽ đã phủ nhận các quan điểm đánh giá của các cá nhân khác. Những người ở trung tâm sự kiện vào thời điểm đó đã phải từng ngày cân nhắc những thiệt hơn và ra quyết định trên cơ sở thực tế đã diễn ra ở đó.

Đó là những điều khác biệt giữa Oslo (Nauy) và Karachi (Pakistan).

Các tranh cãi xung quanh bức biếm họa chứng tỏ sự bất lực và phi lý khi cố gắng sống với những giá trị phổ quát về xuất bản trong thời đại đa tôn giáo, đa văn hóa và đa dạng về mọi mặt. Mỗi người là một thực thể nhiều khác biệt từ địa lý, chính trị, xã hội và điều kiện kinh tế.

Ít nhất Facebook cần làm sao dung hòa sự khác biệt địa lý và nhưng quy tắc xuất bản. Hơn nữa, Facebook nên phân biệt giữa biên tập viên và những người dùng khác. Anh không thể sống với những biên tập viên khác như là ông chủ được Mark à.

Những biện pháp này suy cho cùng chỉ là biện pháp chữa cháy. Nếu Facebook có những mục tiêu khác to lớn hơn là chỉ chăm chăm kiếm nhiều tiền – điều mà tôi vẫn tin tưởng anh có, thì Mark à – anh nên thực hiện một đánh giá toàn diện về cách anh điều hành.

Facebook là một kênh tuyệt vời để mọi người chia sẽ phim ca nhạc, bữa tối cùng gia đình và những trải nghiệm khác. Ở mức này anh đang mang mọi người gần nhau hơn. Nhưng nếu anh muốn gia tăng sự hiểu biết thực sự giữa người với người, anh phải
dành nhiều tự do hơn để đáp ứng toàn bộ không gian văn hóa biểu đạt và thảo luận các vấn đề thiết yếu.

Từ đó sẽ có nhiều người dùng Facebook hơn. Ngày nay, nếu có thể tất cả nên được tiếp cận với đại diện của Facebook, điều tốt nhất có thể trông đợi là sự ngắn gọn, các câu trả lời chính thức có sự cân nhắc đến các quy định và chỉ dẫn mang tính phổ quát. Nếu anh thực sự có khả năng thách thức các luật lệ của Facebook bạn sẽ làm được – như chúng ta đã từng thấy – với sự kiểm duyệt. Và nếu ai đó có phản đối chống lại sự kiểm duyệt, anh ta sẽ bị trừng trị như cách mà Tom Egeland đã từng bị.

Tôi vẫn còn có điều muốn nói, nhưng Mark à, tôi phải dừng lại ở đây. Tôi phải viết bức thư này vì lo ngại rằng tự do đang bị giới hạn thay vì mở rộng nó, và điều này đôi khi xảy ra một cách độc đoán. Nhưng tôi vẫn cứ trình bày – và tôi hy vọng rằng anh sẽ hiểu điều này – bởi vì tôi có thái độ tích cực về những khả năng mà Facebook mở ra. Tôi chỉ hy vọng rằng anh sẽ sử dụng các khả năng đó một cách tốt đẹp hơn.

Lời chào trân trọng từ Espen Egil Hansen Tổng biên tập và Giám đốc điều hành nhật báo Aftenposten(Nauy)

P/S. Tôi đính kèm một phản hồi của họa sỹ biếm họa 73 tuổi Inge Grødum đang làm việc tại Aftenposten theo yêu cầu kiểm duyệt của Facebook. Các thuật toán không gây khó dễ gì chứ? Bức ảnh sẽ vượt qua sự kiểm duyệt phải không?

(Theo Sharma Rachana Facebook)

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video