Suy thoái toàn cầu hóa, không nhanh như vậy chứ?

25/09/2014 11:40

Apple và General Electric là một trong những công ty từng tuyên bố rằng, họ sẽ mang công việc về cho nước Mỹ. Tuy nhiên, hầu hết mọi thứ mới chỉ dừng lại trên những tuyên bố, còn thực tế gần như chưa có sự thay đổi nào.

Suy thoái toàn cầu hóa, không nhanh như vậy chứ?
Tổng thống Obama luôn ủng hộ các chính sách lôi kéo các doanh nghiệp Mỹ ở nước ngoài trở về

Mỹ-công xưởng mới của thế giới?

Cách đây không lâu, giám đốc điều hành của công ty đa quốc gia Royal DSM của Hà Lan – nhà sản xuất toàn cầu về thực phẩm bổ sung dinh dưỡng và vật liệu công nghệ cao đã yêu cầu đội ngũ lãnh đạo công ty nghiên cứu xem nơi đặt một nhà máy sản xuất mới. “Vào thời điểm hiện tại, chúng tôi thậm chí sẽ không cần phải tiến hành các cuộc khảo sát hay nghiên cứu”, Stephan B. Tanda, thành viên Hội đồng quản trị Royal DSM nói: “Chắc chắn nhà máy sẽ được xây dựng tại Mỹ”.

Theo ông Tanda thì Mỹ có nguồn khí thiên nhiên giá rẻ và một thị trường lao động không bị ràng buộc nhiều bởi các quy định. Còn tại Trung Quốc, nơi mà Royal DSM có khoảng 40 nhà máy, đang mất dần lợi thế của mình “Trung Quốc đang ngày càng kém hấp dẫn”, ông Tanda nói.

“Lần đầu tiên trong thế kỷ này, Mỹ đang lấy lại sức cạnh tranh”, ông nói thêm, “quay trở lại thời điểm trước khi xảy ra cú sốc dầu mỏ vào những năm 1970. Trong số các thương vụ trị giá 3,6 tỷ USD thì có đến 80% các vụ mua bán được thực hiện tại Mỹ”.

Toàn cầu hóa đang quay đầu?

Trong vòng 1, 2 năm qua, ngày càng nhiều các nhà phân tích kinh tế đã lập luận rằng, chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên sản xuất toàn cầu mới mà trong đó Mỹ là sân khấu trung tâm. Tháng trước, Tập đoàn tư vấn Boston (Boston Consulting Group) đã công bố một báo cáo, theo đó đề nghị các nhà máy quay trở lại Mỹ. Bản báo cáo cho rằng, trong số các nước phát triển, Mỹ có chi phí sản xuất thấp nhất và có sức cạnh tranh ngang với Trung Quốc.

Nhưng trước khi quá vui mừng về những triển vọng phục hưng của ngành công nghiệp Mỹ, thì vẫn còn đó nhiều hoài nghi khi cho rằng, quá trình toàn cầu hóa đã bị tận diệt. “Tôi không đồng ý rằng thời kỳ của Trung Quốc đang đi đến hồi kết”, Karl P. Sauvant – chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm đầu tư bền vững Columbia cho biết.

“Các yếu tố quan trọng nhất của đầu tư là quy mô thị trường và tốc độ tăng trưởng thị trường, Trung Quốc vẫn là một thị trường lớn và tiếp tục phát triển với một tốc độ hợp lý”, ông nói thêm và dự báo rằng, nếu giá nhân công lao động tại các khu vực ven biển của Trung Quốc đang trở nên đắt hơn, quốc gia này sẽ chuyển sang sản xuất các mặt hàng ngày càng tinh vi hơn để nâng cao giá trị hàng hóa.

Trên thực tế, các nước có xu hướng chuyển sang làm thương mại nhiều hơn khi thu nhập của họ tăng lên. Các nhà sản xuất vẫn còn có nhiều cơ hội tìm kiếm lao động giá rẻ ở các nước khác như Việt Nam, Bangladesh, Mexico hoặc thậm chí tại các khu vực nội địa đông dân của Trung Quốc – nơi họ được hưởng lợi từ khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng giao thông của Bắc Kinh.

Có một nguy cơ thật sự đối với toàn cầu hóa. Nếu giá năng lượng một lần nữa leo thang thì nó sẽ có lợi cho khu vực hơn là mạng lưới sản xuất toàn cầu. Vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ ở Trung Quốc có thể làm thoái chí của các tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào các ngành công nghiệp tiên tiến ở đó.

Hiện tại, tăng trưởng chậm làm suy yếu các thị trường mở vốn là chỗ dựa cho toàn cầu hóa. Thương mại đã giảm đáng kể từ cuộc Đại suy thoái. Biện pháp bảo hộ quy mô nhỏ đã được các nước áp dụng để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

Khủng bố và bất ổn chính trị cũng đã làm tăng thêm chi phí mạng lưới sản xuất toàn cầu. Điều này có thể làm chậm quá trình toàn cầu hóa. Có lẽ chi phí gia tăng của Trung Quốc cuối cùng sẽ mang đến cơ hội cho các công nhân Mỹ, những người đã vốn chìm nghỉm trong làn sóng lao động giá rẻ trong hai thập niên qua.

“Trong thập kỷ tới, người lao động Mỹ có cơ hội giành lại thị phần đã đánh mất trong mấy chục năm qua của mình”, ông Dean Baker làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách của Mỹ nhận định. Ông cũng cho rằng, không có một nước nào khác trên thế giới có thể lặp lại được thành công của Trung Quốc.

Tuy nhiên, Richard Baldwin thuộc Viện đại học Nghiên cứu Quốc tế và Phát triển tại Geneva chỉ ra rằng, thu nhập tăng nhanh là do quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của Trung Quốc và một số nước khác như Brazil và Ấn Độ. Năm 1988, thu nhập của 7 nước phát triển chiếm 2/3 thu nhập thế giới. Đến năm 2010 tỷ lệ này đã giảm xuống còn một nửa. Theo ông Baldwin, “tỷ lệ này còn có thể tiếp tục giảm xuống trong những thập kỷ tới”.

Hiện vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng về sự quay đầu của toàn cầu hóa. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu vẫn còn thấp hơn đáng kể so với mức kỷ lục 2 nghìn tỷ USD vào năm 2007 nhưng năm ngoái con số này đã tăng thêm được 9%, lên mức 1,45 tỷ USD, theo số liệu của Liên hợp quốc. Hơn một nửa đầu tư trực tiếp nước ngoài đổ vào các nước đang phát triển và Trung Quốc đã nhận được 124 tỷ USD, gần đạt mức kỷ lục và cao hơn khoảng 50 phần trăm so với sáu năm trước.

Ngay cả khi Mỹ chiếm phần lớn hơn của sản xuất toàn cầu, thì cũng không kéo theo nhiều công việc lương cao.

Jan Svejnar – chuyên gia tại Trung tâm Quản trị kinh tế toàn cầu tại Trường đại học Columbia lạc quan về triển vọng của nền kinh tế Mỹ. “Nước có triển vọng nhất trên thế giới hiện nay là Mỹ”, ông nói. Tuy nhiên, các nhà sản xuất mới đầu tư tại đây sẽ phải có nhiều vốn. Đây là nơi tập trung nhiều vốn và ít nhân công.

Và đối với những người hy vọng rằng năng lượng giá rẻ và phong phú Mỹ hoặc chi phí lao động tại Trung Quốc tăng cao sẽ dẫn đến một làn sóng đào tẩu sang Mỹ thì điều này vẫn chưa xảy ra.

James B. Rice Jr và Francesco Stefanelli làm việc Trung tâm Giao thông vận tải và hậu cần của Viện Công nghệ Massachusetts đã xem xét kỹ lưỡng một trong số 50 công ty hàng đầu của Mỹ bao gồm cả Apple và General Electric – những công ty đã tuyên bố rằng, họ sẽ mang công việc về cho nước Mỹ. Tuy nhiên, hầu hết mọi thứ mới chỉ dừng lại trên những tuyên bố, còn thực tế gần như chưa có sự dịch chuyển nào.

“Chúng tôi không nghĩ rằng điều đó đang thực sự xảy ra”, ông Rice nói.

(Theo Thời Báo Ngân Hàng)

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video