Rappler: Thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trở thành chủ đề chính của Đối thoại Shangri-la

04/06/2013 18:32

“Lòng tin chiến lược”. Đây là từ được nhắc đến nhiều nhất trong suốt Hội nghị Đối thoại Shangri-la, một sự kiện thường niên quy tụ các quan chức cấp cao về an ninh và quốc phòng. Phiên họp cuối tuần tại Singapore được bắt đầu và kết thúc bằng cụm từ “lòng tin chiến lược”.

Xem bài liên quan Đối thoại Shangri-La:

Ông John Chipman đến từ Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế, đơn vị tổ chức Hội nghị, nói vui vào lúc kết thúc phiên họp cuối tuần: “Lòng tin chiến lược đã trở thành chủ đề chính của Hội nghị”.

Thủ tướng Việt Nam – Nguyễn Tấn Dũng đã có bài phát biểu khai mạc bằng lời kêu gọi xây dựng “lòng tin chiến lược”, cho rằng “mất lòng tin là mất tất cả”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ – Chuck Hagel nhấn mạnh rằng sự tin tưởng và tự tin là rất cần thiết trong mối quan hệ giữa các quốc gia.

Một vài diễn giả khác cũng lặp lại thông điệp này, từ Tướng Thích Kiến Quốc – Phó Tổng tham mưu Giải phóng quân Trung Quốc, cho đến Bộ trưởng Quốc phòng Úc – ông Stephen Smith, và cả Bộ trưởng Quốc phòng Singapore – Ng Eng Hen.

Đi kèm với lòng tin là sự minh bạch. Một số diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của sách trắng quốc phòng, rằng các quốc gia nên cởi mở về khả năng quân sự, các dự định, ngân sách và kế hoạch mua sắm của họ.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu tại hội nghị Shangri-La

Các thảo luận cho thấy, đường dây nóng giữa các lực lượng vũ trang là công cụ tối quan trọng, nhưng chỉ hiệu quả nếu các quan chức đã quen biết và từng làm việc với nhau. Đường dây nóng trở nên vô dụng khi hai bên đầu dây không hề biết nhau.

Việc kêu gọi lòng tin rất kịp thời và vô cùng quan trọng khi Hội nghị năm nay diễn ra trong bối cảnh gia tăng căng thẳng tại Đông Nam Á, bao gồm những tranh chấp lãnh hải tại Biển Đông. Sự việc xảy ra như vậy là do thiếu sự tin tưởng dẫn đến xung đột, và Hội nghị đang cố gắng làm rõ vấn đề này thông qua các bài phát biểu. Sau cùng, đây là diễn đàn được đánh giá cao để trao đổi các quan điểm nhẹ nhàng và hạ nhiệt các xung đột.

Hoài nghi

Nhưng lời nói có thể không đi đôi với hành động. Bằng chứng là phản ứng đối với bài phát biểu của ông Thích Kiến Quốc. Khi ông khẳng định Trung Quốc hoàn toàn không muốn sử dụng vũ lực và gây sức ép, lấy dẫn chứng về 30 năm lịch sử không hề phát động một cuộc chiến tranh nào, và theo đuổi chính sách hòa bình; rất nhiều khán giả vẫn chưa thấy thuyết phục.

Bonnie Glaser, một nhà quan sát Trung Quốc đến từ Trung tâm Nghiên cứu quốc tế và chiến lược của Mỹ, đã hỏi đích danh ông Thích trong một diễn đàn mở: “Ông có thể lý giải về những mâu thuẫn giữa cam kết hòa bình của Trung Quốc và việc cho tàu ra gây sức ép với các nước láng giềng tại Bãi Cỏ Mây? Tại sao Trung Quốc phản đối việc áp dụng UNCLOS để giải quyết tranh chấp?”.

Ông Thích trả lời rằng Trung Quốc không tìm kiếm ngôi vị bá chủ. Ông nói rằng việc điều tàu tuần tra ra Biển Đông và Biển Hoa Đông là một phần trong công tác bảo vệ chủ quyền và lặp lại rằng lịch sử là cơ sở cho tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc. Ông nói thêm, Trung Quốc “không bao giờ cố tình khiêu khích” các quốc gia khác.

Ông cho biết, Trung Quốc luôn tin tưởng vào việc giải quyết các tranh chấp với Philippines trên cơ sở song phương với tinh thần “hữu nghị và hợp tác”.

Ông Thích phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi, cũng tương tự như ông Hagel, là diễn giả duy nhất của phiên làm việc trước đó, đã phải trả lời rất nhiều câu hỏi.

Ông Thích phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi

Tôi đã trò chuyện với một vài khán giả tham dự Hội nghị và hỏi xem họ nghĩ gì về bài phát biểu của ông Thích. Hầu hết mọi người đều cảm thấy hoài nghi. Một nhà phân tích nhận xét: “Cũng giống như một vị bác sĩ, lần thứ tư nói với bạn rằng bạn vẫn khoẻ bất chấp bạn cảm thấy thế nào; vì vậy đừng tin những gì ông ấy nói”.

Một nhà ngoại giao chia sẻ cảm nhận tương tự, nói rằng Trung Quốc từ chối xác nhận các thách thức, cũng như tuyên bố chủ quyền của các nước khác đối với Biển Đông, đây là cách làm thể hiện sự không minh bạch. Glaser sau đó nhận định trong một bài phỏng vấn truyền hình rằng Trung Quốc đã đánh mất cơ hội để các nước khác tin tưởng.

Điếc

Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc đã không có mặt tại Hội nghị, cho thấy có chút e ngại khi phải đối mặt toàn diện với những vấn đề này. Nhưng các thành viên cấp thấp trong đoàn vẫn ăn nói lưu loát và không bỏ lỡ cơ hội để bảo vệ và biện minh cho hành động Trung Quốc.

Liệu họ có truyền đạt lại những câu hỏi và cảm nhận mà họ nghe được tại Hội nghị sau khi về nước? Những vấn đề này liệu sẽ được đem ra thảo luận giữa các quan chức cấp cao trong nước? Và liệu Trung Quốc có quan tâm đến những gì các nước khác nghĩ về họ?

Thật khó để nói. Các nhà phân tích về Trung Quốc cho tôi biết rằng, có một phe cực đoan không bao giờ quan tâm thế giới nói gì về họ. Bên cạnh đó, cũng có một phe thường quan sát các dấu hiệu và cởi mở đón nhận những phản hồi từ quốc tế. “Đó là một phần trong động lực nội bộ của họ”, nhà phân tích tại Singapore cho hay.

Trải qua nhiều năm, Trung Quốc đã cho thấy quốc gia này không mấy để ý đến quan điểm của các quốc gia khác. Ví dụ điển hình nhất là động thái đơn phương đưa ra “đường chín đoạn” lấn vào các vùng đặc quyền kinh tế của các quốc gia khác. Sau cùng, họ vẫn là một cường quốc trên thế giới với nền kinh tế phát triển vượt qua cả Nhật Bản và các quốc gia Đông Nam Á khác.

Với lãnh thổ rộng và tiềm lực lớn, Trung Quốc đủ khả năng để thực hiện chiến thuật “điếc chính trị”. Trung Quốc là một thị trường rộng lớn, một đối tác thương mại khổng lồ, một nguồn đầu tư mạnh mẽ và tài trợ hào phóng. Theo quan điểm của Trung Quốc, kích thước mới chính là sức mạnh.

Trọng Việt (lược dịch từ Rappler)

Xem bài liên quan Đối thoại Shangri-La:

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video