Những bí mật về giải Nobel

10/10/2015 07:24

Đầu tháng 10 này, cả thế giới đều hướng về Thụy Điển và Na Uy đón đợi tên các nhân vật được nhận giải Nobel cao quý trong 6 lĩnh vực tiêu biểu: Y học, Vật lý, Hóa học, Văn học, Hòa bình và Kinh tế. Mặc dù có lịch sử hơn 100 năm, nhưng giải thưởng này có một số nguyên tắc bí mật luôn được tuân thủ. 

giai nobel va nhung dieu duoc giu kin
Giải thưởng Nobel do nhà khoa học Alfred Nobel sáng lập

Bí mật

Quy tắc của giải cấm những người xét duyệt đề cử trong Ủy ban Nobel thảo luận về các lựa chọn của họ trong 50 năm. Vì thế, có lẽ phải mất một thời gian dài chúng ta mới biết chắc chắn cách thức người xét duyệt giải đưa ra lựa chọn của họ cho năm 2015 và ai là người nằm trong danh sách rút gọn.

Những người xét duyệt đề cử cố gắng tránh úp mở về những người sẽ giành giải thưởng trước khi thông tin chính thức được công bố, nhưng không phải lúc nào bí mật cũng được giữ kín đến phút chót. Năm ngoái, đã có một sự gia tăng đột biến về việc đặt cược vào người thắng giải Nobel Văn học là Patrick Modiano, chỉ vài ngày trước khi giải được công bố.

Ai có thể đề cử?

Họ là các giáo sư đại học, nghị sĩ, những người từng giành giải Nobel và chính các thành viên Ủy ban Nobel. Thông thường các đề cử được giữ kín trong 50 năm, nhưng cũng có những người công khai đề nghị của họ, đặc biệt là giải Nobel Hòa bình. Đó là lý do vì sao chúng ta biết rằng, Thủ tướng Đức Angela Merkel, Giáo hoàng Francis và cựu nhân viên Cục Tình báo Trung ương Mỹ, Edward Snowden nằm trong số 273 người được đề cử cho giải Nobel Hòa bình năm nay.

Mối liên hệ Na Uy

Giải Nobel Hòa bình được lựa chọn bởi Ủy ban Nobel Na Uy, trong khi các giải thưởng khác được công bố tại Thụy Điển. Đây là mong muốn của nhà khoa học Alfred Nobel. Hiện chưa rõ lý do chính xác vì sao ông lại có ước nguyện như vậy, nhưng trong thời đại của ông, Thụy Điển và Na Uy từng nằm trong một liên minh cho đến khi liên minh này được giải tán năm 1905. Đôi khi mối quan hệ giữa Quỹ Nobel ở Stockholm, vốn quản lý tiền giải thưởng và Ủy ban trao giải Nobel Hòa bình ở Oslo trở nên căng thẳng do bất đồng quan điểm.

Mất bao lâu để giành giải Nobel?

Các nhà khoa học thường phải đợi hàng thập kỷ công trình của họ mới được Ủy ban trao giải Nobel công nhận. Ủy ban này muốn đảm bảo rằng bất kỳ đột phá khoa học nào cũng phải được chứng minh qua thời gian. Đây cũng là ước nguyện của Alfred Nobel. Nhưng giải Nobel Hòa bình thì không cần kiểm nghiệm lâu đến vậy.

Ủy ban Nobel Hòa bình là cơ quan duy nhất thường xuyên trao giải thưởng cho những thành tựu đạt được 1 năm trước đó. Theo di chúc của Nobel, giải thưởng này được trao cho “nhân vật có đóng góp lớn lao nhất giúp các dân tộc đoàn kết xích lại gần nhau, giúp xóa bỏ, hạn chế vũ khí hoặc có công thúc đẩy hòa bình”.

Nhóm Bộ Tứ Đối thoại Tunisia giành giải Nobel Hòa bình 2015

Ủy ban Nobel Na Uy ngày 9/10 thông báo giải thưởng Nobel Hòa bình 2015 đã được trao cho Bộ tứ Đối thoại dân tộc Tunisia vì những đóng góp mang tính quyết định của nhóm này trong việc xây dựng nền dân chủ đa nguyên ở Tunisia sau Cách mạng Hoa Nhài năm 2011.

Nhóm trung gian hòa giải này gồm 4 tổ chức chính trong xã hội dân sự Tunisia: Tổng nghiệp đoàn Tunisia (UGTT), Hiệp hội công nghiệp, thương mại và thủ công Tunisia (UTICA), Liên đoàn nhân quyền Tunisia (LTDH) và Nhóm luật sư Tunisia.

“Sau cuộc cách mạng Mùa Xuân Arab ở Tunisia năm 2010-2011, Nhóm Bộ Tứ đã mở đường cho cuộc đối thoại hòa bình giữa các công dân,” Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Kaci Kullmann Five cho hay.

Nhóm Bộ Tứ được trao giải cho “đóng góp quyết định đến việc kiến tạo nền Dân chủ ở Tunisia sau cuộc Cách mạng Hoa Nhài năm 2011,” chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy cho biết.

Ủy ban Nobel Na Uy thông báo giải Nobel Hòa bình được trao cho Nhóm Bộ Tứ Na Uy.

Những tổ chức này đại diện cho các lĩnh vực và giá trị khác nhau trong xã hội Tunisia và đóng vai trò là nhà trung gian hòa giải, thúc đẩy phát triển dân chủ hòa bình ở Tunisia.

Giải Nobel Hòa bình năm nay được trao cho nhóm Bộ Tứ này chứ không cho tổ chức nào riêng rẽ.

Trước đó, đã có nhiều lời đồn đoán về người chiến thắng ở giải Nobel Hòa bình lần thứ 88, trong đó các ứng cử viên hàng đầu gồm có Thủ tướng Đức Algela Merkel, Giáo hoàng Francis và cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden.

Phong trào Mùa Xuân Arab được châm ngòi từ cuộc Cách mạng Hoa Nhài ở Tunisia, sau vụ một người bán hàng rong tự thiêu trên đường phố Tunis, dẫn đến những cuộc bạo động đòi Tổng thống khi đó là Zine El Abidine Ben Ali từ chức.

Phong trào Mùa Xuân Arab bắt nguồn từ Tunisia năm 2011 (Nguồn: RT)

Cuộc “cách mạng” sau đó đã lan sang một loạt quốc gia Trung Đông và Bắc Phi. Nhưng nó không chỉ kiến tạo nền dân chủ ở các quốc gia này, mà còn đem tới cả sự hỗn loạn, đẩy hàng loạt nước vào các cuộc nội chiến đẫm máu như Libya, Syria hay Yemen.

Trong khi đó, Tunisia đã tránh được kịch bản đẫm máu tương tự, nhờ những nỗ lực hòa giải dân tộc của Nhóm Bộ Tứ nếu trên. Và đó là lý do quyết định giúp Nhóm Bộ Tứ giành được giải Nobel Hòa bình.

Giải trị giá 8 triệu crown (960.000 USD), sẽ được trao tại Oslo vào ngày 10/12 năm nay.

(Theo An Ninh Thủ Đô)

Từ khóa:
Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video