Lăng kính đa chiều về “văn hóa phản biện” của Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng

02/03/2018 16:50

Khi dân mạng lan truyền bản báo cáo của Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng, tôi đánh cao tinh thần dũng cảm, sẵn sàng phản biện, tranh luận về khoa học và hơn hết là dám đụng vào người có chức có quyền – Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ. Thử hỏi, được bao nhiêu người dám đứng lên nói ra được như vậy? Tuy nhiên, khi mà hầu hết mọi người chưa được “mục sở thị” tác phẩm của ông Nhạ và trình độ cũng như kiến thức chuyên môn không có, thì tôi cho rằng, bản báo cáo của Giáo sư Dũng vẫn chỉ nên xem là căn cứ tham khảo để đánh giá công trình nghiên cứu của ông Bộ trưởng Giáo dục mà thôi. Thế nên, bài viết này, tôi sẽ nhìn vào sự việc dưới một lăng kính đa chiều hơn, hy vọng giúp cho mọi người có được cái nhìn thấu đáo, toàn diện, đúng đắn nhất.

bo-truong-giao-duc-5
Một chút khoa trương, cường điệu trong lúc đăng bài lên cho mọi người biết “sản phẩm” của mình trong trường hợp này có thể hiểu được, là điều hết sức bình thường

Nhìn vào bản báo cáo sơ bộ 10 trang kết tội ông Nhạ về “tự đạo văn”, “trích dẫn khống”, “thiếu trình độ tiếng Anh”, “lý luận ngụy biện hời hợt phản biện khoa học”, phải nói rằng, Giáo sư Dũng là một người tâm huyết, rất giỏi về chuyên môn, chịu khó tìm tòi, đọc nhiều bài khoa học, khi ông phân tích, trình bày rất chặt chẽ và logic. Có lẽ, nhiều người cho rằng, hành động đăng lên mạng xã hội bản báo cáo của ông Dũng là khoe mẽ, muốn thể hiện cái tôi của mình. Thế nhưng, tôi cho rằng một chút khoa trương, cường điệu trong lúc đăng bài lên cho mọi người biết “sản phẩm” của mình trong trường hợp này có thể hiểu được, là điều hết sức bình thường, vì đó chính là đặc tính cố hữu tồn tại trong con người.

Chỉ có điều, mọi thứ sẽ hoàn hảo hơn nếu như Giáo sư Dũng không để xảy ra nhiều “hạt sạn” không đáng có trong quá trình phản biện của mình. Đó chính là thái độ, văn hóa phản biện của Giáo sư Dũng khi mà cái cách ông làm cho tôi thấy nó không vì cái “mục đích cao cả” là “chấn hưng nền giáo dục nước nhà” như lời ông đã nói mà chủ yếu là đi sâu vào đá xoáy vào Bộ trưởng Nhạ là nhiều, chứ không phải là góp ý chân thành trên tinh thần xây dựng vì lợi ích chung.

Thậm chí, đáng thất vọng hơn, khi tôi thấy mục đích phản biện đã bị nhuốm màu chính trị, khi ông Dũng đang kích động, lôi kéo, dẫn dắt đám đông để hạ bệ uy tín của người đứng đầu ngành giáo dục. Chính cách nói và làm của Giáo sư Dũng đã gieo trong tôi nỗi nghi ngờ, phải chăng ở ngoài xã hội đang vẫy gọi nhiều điều khác quan trọng, thiết thực hơn? Hay sao mà nó lại khiến cho ông mải mê chạy theo, để rồi thờ ờ với chính công việc cao quý của mình khi trên cánh đồng tri thức còn đang bộn bề với bao dấu chấm hỏi cần được khám phá?

gs-ngo-bao-chau-nam-sau-bo-gd-dt-phai-cai-tien-xet-tuyen-0-730x430
Giáo sư Ngô Bảo Châu đã từng nói: “Những va chạm, xung đột mà công việc đòi hỏi là không ảnh hưởng đến tình cảm đời thường, làm được điều đó thì nhà khoa học ấy mới thật sự chuyên nghiệp, tôn trọng công việc nghiên cứu, tôn trọng chính bản thân mình và đồng nghiệp”.

Đúng là xã hội hiện nay đề cao tính phản biện, chỉ có tranh luận, thậm chí là căng thẳng thì lúc đó mới tìm ra được chỗ đúng, sai. Suy cho cùng thì chẳng có tác phẩm nào là hoàn mỹ, mãi mãi là chân lý cả. Và có lẽ đối với tất cả người làm khoa học thì ai cũng sẽ vui mừng, thậm chí là trông đợi, đón nhận, lắng nghe ý kiến trái chiều, phản biện của các chuyên gia đánh giá tác phẩm của mình. Cứ thử nghĩ giữa một công trình nghiên cứu bị ngủ quên trên giá sách không ai buồn đọc và một tác phẩm gây ra “ồn ào” với nhiều góp ý, khen chê đều có cả thì liệu mọi người sẽ cổ súy cho tác phẩm nào hơn? Thế nhưng, vấn đề đáng nói ở đây chính là văn hóa phản biện phải như thế nào? Giáo sư Ngô Bảo Châu đã từng nói: “Những va chạm, xung đột mà công việc đòi hỏi là không ảnh hưởng đến tình cảm đời thường, làm được điều đó thì nhà khoa học ấy mới thật sự chuyên nghiệp, tôn trọng công việc nghiên cứu, tôn trọng chính bản thân mình và đồng nghiệp”. Quả đúng vậy, công trình khoa học có thể xem như là “đứa con tinh thần” của mỗi nhà nghiên cứu. Chắc hẳn, Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng phải hiểu hơn bất cứ ai, việc tạo ra công trình nghiên cứu là khó hơn rất nhiều lần so với phản biện lại nó.

Trực Ngôn 

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video