Gặp anh hùng trồng cao su trên đất Lào

18/07/2013 15:05

Trong chuyến thăm chính thức CHDCND Lào của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang có khá nhiều hoạt động, nhưng có hai buổi lễ khánh thành nhà máy chế biến mủ cao su của Tổng Cty Cao su Việt Lào tại Pakse và khởi công dự án xây dựng sân bay tại tỉnh Atapu của tập đoàn Hoàng Anh- Gia Lai để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp về các đơn vị kinh tế Việt Nam đang đầu tư kinh doanh tại nước bạn Lào, thắm thiết tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Chúng tôi đã có dịp gặp anh hùng lao động Hồ Văn Ngừng (Chín Ngừng)- một người con quê hương Dầu Tiếng, Bình Dương đã gắn bó hết đời vì cây cao su trên đất Tây nguyên và giờ đây là đất bạn Lào.

Một đời anh hùng, mấy rừng cây cao su?

Trong 4 năm (1981 –1984), Nông trường cao su Đoàn Văn Tiến thuộc Cty Cao su Dầu Tiếng đã trồng được 4.500 ha cao su phát triển vượt bậc, đặc biệt có lô 13 đã được toàn ngành đến tham quan, học tập như một mô hình kiểu mẫu về cây cao su trên đất miền Đông với sự giúp đỡ của chuyên gia Liên bang CHXHCN Xô Viết (Liên Xô cũ). Những dòng “vàng trắng” ngày đó rất có ý nghĩa về kinh tế xã hội của đất nước trong nền kinh tế bắt đầu đổi mới thoát ra khỏi cơ chế quan liêu, bao cấp. Cũng bắt đầu từ năm 1984, Tổng Cục cao su Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su VN) bàn tính kế hoạch phát triển cây cao su lên đất Tây Nguyên như một cách tay nối dài của các công ty cao su miền Đông Nam bộ, gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế nông nghiệp và mang lại đời sống tốt hơn cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tặng quà cho TGĐ Hồ Văn Ngừng

Chín Ngừng lúc đó đang là phó giám đốc phụ trách kỹ thuật NT Đoàn Văn Tiến, đã được đặc cách làm giám đốc Cty cao su Chư Sê, tỉnh Gia Lai với sứ mạng thành lập công ty cao su và tiến hành khai hoang, trồng mới. Tháng bảy, Tây nguyên mưa dầm dề, cây cỏ um tùm, dân cư thưa thớt lại là đồng bào dân tộc ít người sống khép kín và bí hiểm với những tập tục riêng. Mãi mãi không bao giờ Chín Ngừng và 19 anh em quê được ngày đầu tiên khăn gói đặt chân đến Chư Sê. Năm đó, Chín Ngừng tròn 30 tuổi, cái tuổi người xưa nói “tam thập nhi lập”. Anh để vợ trẻ, con nhỏ nơi quê hương Dầu Tiếng. Ngày mới bắt đầu bằng những cơn sốt rét rừng xanh da, có lúc tưởng chừng hạ gục anh trên giường bệnh, nhưng anh đã gượng đứng dậy, động viên anh em, vừa cùng anh em “lăn xả” vào các buôn làng dân tộc ngồi với già làng tập hợp bà con uống rượu cần, nhảy múa quanh đống lửa bập bùng làm công tác dân vận, tuyên truyền vận động bà con vào làm công nhân cho công ty cao su. Chín Ngừng nói với bà con rằng, hãy vào làm công nhân cao su đi, sẽ có cái gạo để ăn, cái tiền lương để tiêu dùng, cái thuốc để uống khi đau bệnh, cái trường để con em học cái chữ… Chín Ngừng đã hứa với bà con chắc chắn sẽ làm được điều đó. Trăm ngàn cái khó, vì người dân tộc quen đốt rẫy, làm nương, săn bắt có biết làm “cái công nhân” là gì đâu ? Nhất là phụ nữ, suốt ngày “địu” con trên lưng lên rẫy, nay phải “gỡ” con ra khỏi lưng, gởi nhà trẻ để đi làm công nhân càng khó thuyết phục vô cùng. Nhưng bà con tin Chín Ngừng, tin lời hứa của Giám đốc sau những buổi uống rượu cần, nói chuyện và giải thích bà con nghe lọt lỗ tai.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cắt băng khánh thành NM CB cao su Việt – Lào

Sau 6 năm, đã có 5.700 ha cao su phủ xanh vùng đất Chư Sê giải quyết công ăn việc làm ổn định cho gần 2.000 cán bộ, công nhân trong đó có trên 70% là người dân tộc. Cùng với rừng cây cao su mọc lên là hệ thống cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội phát triển theo như : điện, đường, trường, trạm… Mạng lưới nhà trẻ, y tế có mặt đến tận các Đội sản xuất để giữ trẻ và chăm sóc sức khỏe cho công nhân và con cái để họ yên tâm đi làm công nhân. Thành tích trồng mới, khai thác mủ, chăm sóc vườn cây tăng lên hàng năm, đời sống công nhân cao lên từng ngày. Cty Cao su Chư Sê đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới”. Tháng 3/1991, Chín Ngừng rời Tây Nguyên chuyển công tác về Cty Cao su Phước Hòa, Bình Dương…Hồi đó ở làng Bang, có khoảng 50 hộ dân tộc đầu tiên “nghe Chín Ngừng” trồng cao su, hay tin Chín Ngừng bỏ về xuôi, nhiều người nổi giận chặt bỏ cao su và nói thẳng : “Tao trồng cao su là trồng cho Chín Ngừng, nay Chín Ngừng bỏ Chư Sê là tao chặt bỏ cao su”. Hú vía, một phen vì bà con quá tin yêu Chín Ngừng như vậy. Về cao su Phước Hòa, Chín Ngừng làm PGĐ phụ trách kỹ thuật, với những con số đầy thách thức: trong 16.000 ha cao su của Công ty có một số ít đang khai thác sản lượng chỉ đạt 600 –700 kg/ha. Vườn cây bị ngập úng nước 10.000 ha, gần 7.000 ha bị nhiễm cỏ tranh dày đặc…Chín Ngừng cùng các cán bộ kỹ thuật “lội” kiểm tra từng lô, gặp những công nhân lão luyện để tìm hiểu, kinh nghiệm cải tạo vườn cây. Anh quyết định đào mương chống úng dài hàng trăm km để thoát nước trên toàn bộ diện tích vườn cây bị ngập úng, phục hoang, trồng mới, trồng dặm.

Anh quay về Cty CS Dầu Tiếng mượn mủ cao su thành phẩm để bán ra tạo nguồn vốn cho việc đầu tư chăm sóc vườn cây. Sau gần 10 năm kiên trì, cải tạo diện tích 16.000 ha cao su của Cty CS Phước Hòa đã hồi sinh, cho năng suất đạt trên 2tấn/ha điều mà trước đây nằm mơ cũng không gặp. Từ thành quả này mà Công ty đã được phong tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới”.

Cao su việt nam phủ xanh trên đất Lào

Hai lần tạo dựng công ty cao su là hai lần đơn vị đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng. Còn Chín Ngừng thì lui về Tổng Công ty chờ việc mới. Duyên nghiệp của anh với cây cao su dường như chưa dứt, mặc cho bao nhiêu gian khổ, vất vả của đời mình, anh vẫn không bao giờ nản chí, lùi bước. Thoắt cái mà đã ngót 20 năm, kể từ bữa đầu tiên tôi gặp anh. Hôm đó là một ngày mưa dầm dề ở rừng cao su NT Đoàn Văn Tiến. Anh từ vườn cây về, ngồi bên chái hiên nhà nói luôn : “Anh ít khi ngồi trong văn phòng, suốt ngày anh lo cho vườn cây. Mưa bão, bịnh đốm trắng, mủ ít…làm anh mất ăn, mất ngủ”. Hồi đó, ba anh ông cụ Năm Tuần, một công nhân lão luyện từ thuở làm cu- li cho đồn điền Michelin của Pháp, đang làm Giám đốc Nông trường. Vợ anh chị Phan Thị Hạnh làm kế toán trưởng.

TGĐ Hồ Văn Ngừng chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo hai nước Việt - Lào

Năm 2005, Chín Ngừng lại nhận nhiệm vụ lên đường sang Lào trồng cao su. Dự án trồng 10.000 ha cao su tại tỉnh Champasak theo thỏa thuận của hai Chính phủ Việt Nam – Lào, Chín Ngừng đã được lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su VN tin tưởng, bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Cty cổ phần cao su Việt – Lào. Thế là Chín Ngừng lại “khăn gói” cùng “bộ sậu” khoảng hơn chục anh em như hồi lên Chư Sê, lại tiếp tục “lăn xả” vào các bản của các bộ tộc Lào để vận động bà con vào làm công nhân cao su. Nếu phải nói điều khác duy nhất ở anh là khoảng cách của tuổi 30 lập nghiệp cao su Chư Sê với vợ trẻ, con thơ trên đất Việt, còn giờ đây anh đã bước qua dốc tuổi 50 của nửa đời người với chị vợ Phan Thị Hạnh bị liệt nửa người do bệnh tai biến…Nhưng anh vẫn sắp xếp mọi thứ riêng tư ổn thỏa để bắt đầu một cuộc chinh phục mới : trồng cao su trên đất bạn Lào vì lợi ích của hai quốc gia và tình hữu nghị Việt- Lào thắm thiết bền vững.

Nhớ lại ngày đầu tiên sang đất Lào, Chín Ngừng kể về cuộc gặp với Trưởng bản (tương đương đơn vị hành chính cấp xã, phường VN) và bà con bản Thongchăn: “Hồi nào tới giờ bà con quen sống du canh du cư, săn, bắn, hái, lượm thì cuộc sống làm sao khấm khá cho được. Xin hỏi, từ những việc làm ấy, bà con thu nhập bao nhiêu một Kip một tháng?”. Một phụ nữ đứng dậy nói: Khoảng 300.000 Kip/ một tháng. (tương đương 450.000 VNĐ). “Chúng tôi đảm bảo nếu bà con vào làm cao su với chúng tôi, sẽ có thu nhập tăng gấp ba, bốn lần nếu làm tốt”. Có bà con hỏi làm tốt là làm sao ? Chín Ngừng từ tốn giải thích: “Rất đơn giản, là làm đúng theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật”. Chín Ngừng mở liền lớp cấp tốc hướng dẫn kỹ thuật trồng mới cao su tận tình cầm tay chỉ việc cho bà con. Tháng lương đầu tiên của 1.400 lao động bình quân đã là 1 triệu Kip/người/tháng, cá biệt có người làm giỏi lãnh tới 1,2 – 1,5 triệu Kip, quả đúng là gấp ba, bốn lần. Anh Ngô Quyền- Phó TGĐ Cty cho biết thêm: Người Lào rất hiền lành, chăm chỉ. Cái gì không biết mình chỉ bà con nhớ lâu và làm rất đúng nên yên tâm lắm. Cũng chính từ cây cao su xuất hiện trên đất Lào từ năm 2005 đến nay, không chỉ có trên 3.000 công nhân (2.000 công nhân Lào, 1.000 công nhân Việt kiều) mà rất nhiều cán bộ kỹ thuật của Cty CS Dầu Tiếng sang đã trưởng thành như anh Nam, Thanh, Ngô Quyền, anh Dũng, anh Hoàng, chị Phú…

Nhà ở cho công nhân Lào ở Cty Việt - Lào

Dự án trồng 10.000 ha cao su dự kiến trong 5 năm, nhưng chỉ từ 2005 – 2008 đã được hoàn thành. Song song đó là điện, đường, trường, trạm được kéo về. Công ty xây dựng hai làng công nhân kiểu mẫu và di dời hai bản Thongchăn và Đone là những nơi có đông công nhân cao su về ở, đã được sự đồng tình ủng hộ của chính quyền sở tại, các ngành và nhân dân địa phương. Trong chuyến thăm Công ty vào ngày 21/8/2007, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Chummaly Sayasone đã nói: “Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào đánh giá cao dự án cao su của CTCPCS Việt – Lào. Dự án đã góp phần quan trọng làm thay đổi bộ mặt kinh tế – xã hội tỉnh Champasak. Tại đây sẽ có một nền công nghiệp – nông nghiệp phát triển, giúp người dân Lào tại địa phương thay đổi cuộc sống thuần nông, có việc làm với tay nghề được nâng cao, có thu nhập ổn định”.

Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng trao tặng danh hiệu AHLĐ cho TGĐ Hồ Văn Ngừng

Ngày 24-10-2009 tại Bình Phước, Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng đã trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho Tổng Giám đốc Cty Cao su Việt- Lào ông Hồ Văn Ngừng. Vinh dự này đã làm anh bật khóc vì nhớ đến người vợ hiền đang tập đi từng bước và mồ hôi, công sức của những anh em chí cốt, những bà con các dân tộc đã hết lòng thương yêu, giúp đỡ anh trên bước đường trồng cây cao su. Trở lại Păkse một ngày trung tuần tháng hai năm ngoái, Chín Ngừng và tập thể cán bộ, công nhân Cty CS Việt Lào đang tất bật chuẩn bị lễ đón Chủ tịch Nước Trương Tấn Sang đến thăm và cắt băng khánh thành Nhà máy chế biến mủ cao su công suất 24.000 tấn/năm. Hiện công ty khai thác 5.050 ha/10016 ha cao su, sản lượng mủ 5.000 tấn. Tổng giám đốc Hồ Văn Ngừng cho biết thêm : năm 2013, theo thỏa thuận của hai Chính phủ Việt- Lào, chúng tôi sẽ tuyển dụng khoảng 10 ngàn công nhân Lào, trong đó 90 % là dân bản xứ và còn lại là CBKT người Việt. Một thách thức lớn…”

Giờ đây trên đất bạn Lào có những rừng cây cao su do người Việt Nam trồng phủ xanh, có anh hùng Chín Ngừng và trong tương lai sẽ có mặt cao su Việt trên các tỉnh miền Bắc nước Lào. Biết đâu đó, lại anh Chín Ngừng lại đi…Ngồi với anh, cũng bốn phía đất đỏ bazan lấm lem, sau lưng là dãy núi cao đá xếp thành tầng rất đẹp nhưng không phải Dầu Tiếng, mà là thành phố Păkse, tỉnh Champasăk của Lào. Cũng là anh Chín Ngừng ngày xưa phong thái nho nhã, từ tốn, nhưng tóc đã bạc đi rất nhiều…

Ghi chép của Hoàng Châu

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video