Đường đi của những dự án tham ô đất đai mà vẫn hợp pháp

05/04/2018 16:23

Lấy đất của dân để làm các dự án kém hiệu quả là điều dễ làm nhất của các địa phương. Các dự án này được lập ra không phải để phát triển kinh tế – xã hội mà để tư hữu hóa một số lượng lớn đất cho doanh nghiệp.

Tất cả những tỉnh, thành phố lớn, quỹ đất vàng, đất đẹp hầu hết dành cho các dự án thương mại. Những thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Kiên Giang,… quỹ đất đẹp đó dành cho những dự án cả tỷ USD. Các tập đoàn bất động sản lớn như Sun, Him Lam, FLC, Vin,… đều tranh thủ mấy khu đất vàng ở các tỉnh, thành trên cả nước. Không bàn đến chuyện lobby (vận động hành lang) để có được những mảnh đất vàng trị giá cả triệu USD mà các tập đoàn đã làm, chí ít, họ đã sòng phẳng trong các dự án thương mại này. Đó là việc họ xây những dự án thương mại thì họ bỏ tiền ra tương xứng để đền bù giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư cho cư dân vùng bị lấy đất vàng. Câu chuyện này thuộc về việc coi như họ mua lại đất, dù trên thực tế là họ thuê lại đất dài hạn thì chẳng khác gì họ đã mua đất ấy.

“Thủ thuật” của chính quyền địa phương: Muốn lấy đất đẹp, lập dự án

Có tiếp cận với những “chiêu trò” lập dự án, mới thấy được những “thủ đoạn” lấy đất hợp pháp của doanh nghiệp với chính quyền địa phương. Một ví dụ đã được giới chuyên môn về Luật đất đai phân tích là Hải Phòng. Hải Phòng nổi tiếng với việc biến dự án thương mại trở thành dự án công để bớt tối đa chi phí đền bù giải phóng mặt bằng. Vụ việc gần đây và điển hình nhất là vụ việc UBND TP Hải Phòng, HĐND TP Hải Phòng đã “hô biến” 1ha đất vàng số 12 mặt đường Trần Phú (thuộc tuyến đường trong giải trung tâm thành phố đẹp nhất của Hải Phòng) vốn là cơ sở của trường chuyên PTTH Trần Phú nổi tiếng của Hải Phòng. Đây là cái lò đào tạo học sinh giỏi Quốc gia, Quốc tế cho Hải Phòng.

Khu đất vàng 1ha tại số 12 Trần Phú được “hô biến” cho một doanh nghiệp vàng bạc tại Hải Phòng trước sự ngỡ ngàng của dư luận

Khu đất khuôn viên trường có 1ha, được xác định là đất đa chức năng theo bản đồ quy hoạch sử dụng đất của quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng năm 2013 đến năm 2025. Đất đa chức năng xây dựng trường học. Năm 2016, UBND TP Hải Phòng muốn thu mảnh đất vàng này về để xây dựng dự án. Lùm xùm dư luận phản đối vì có dấu hiệu lợi ích nhóm, HĐND, UBDN thành phố này đã lấy tiền ngân sách, giải phóng mặt bằng rồi giao đất sạch cho một doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc để xây dựng khách sạn 5 sao. Điều đó không có gì nếu có sự minh bạch ở đây. Nhưng khổ cái, mảnh đất vàng này lại được hô biến cho dự án chỉnh trang đô thị. Khái niệm chỉnh trang đô thị được UBND TP Hải Phòng giải thích với báo chí và người dân là: Thành phố chưa có khách sạn 5 sao xứng tầm nên kêu gọi doanh nghiệp vào đầu tư xây dựng khách sạn 5 sao.

Đồng ý phương án đầu tư khách sạn 5 sao là có lợi cho Hải Phòng dù chúng ta chưa biết lợi cụ thể ra sao. Tuy nhiên, có một điều không thể chấp nhận được đó là dự án này giao đất cho doanh nghiệp thuê, xây dựng khách sạn 5 sao để kinh doanh thì không thể là dự án chỉnh trang đô thị. Dự án này theo đúng quy trình: HĐND có Nghị quyết cho dự án vào dự án UBND TP phải thu hồi đất. Tiền giải phóng đền bù và hỗ trợ tái định cư đáng lẽ doanh nghiệp sẽ phải thỏa thuận với những hộ dân là giáo viên của trường Trần Phú rồi trả họ chứ không phải UBND TP lấy tiền ngân sách để làm việc này. UBND, HĐND TP Hải Phòng đã quá “tốt bụng” với doanh nghiệp khi mang tiền ngân sách là thuế của người dân đóng để “hỗ trợ” ngầm doanh nghiệp trong trường hợp này. Vấn đề thất thoát và lợi ích nhóm là nhìn thấy được ngay.

Đây là một mô típ chung khi các đơn vị đầu tư muốn lấy đất của người dân: Doanh nghiệp lập dự án, chính quyền điều chỉnh chính sách, giải quyết thủ tục pháp lý cho đúng ý đồ của doanh nghiệp rồi đẩy người dân đi một nơi khác. Người dân, vốn là những người kém hiểu biết về Luật đất đai rối rắm của Việt Nam luôn thấy Nhà nước lấy đất thì không còn cách nào khác là phải khăn gói đi. Họ có chống đối thì cũng chỉ muốn chút tiền đền bù giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư thỏa đáng chứ không hiểu bước sâu xa cái bắt tay của chính quyền với doanh nghiệp.

Điều đáng nói, không phải chính quyền địa phương không hiểu Luật, họ quá hiểu Luật để lách Luật rất “đẹp”, hoặc giả người dân không quan tâm đến chính sách, đến những vấn đề xung quanh ngoài việc bữa ăn nhà mình hôm nay có gì? Chồng/vợ có ngoại tình hay không? Con có được điểm cao ở trường hay không?… Dân không quan tâm việc tiền mình đóng thuế, những cơ quan đại diện mình sử dụng nó vào việc gì chính đáng hay không? Việc lách Luật để mang tiền ngân sách đi đền bù giải phóng mặt bằng trong khi doanh nghiệp được đầu tư và khai thác dự án thương mại thì suy luận logic sẽ phải đặt câu hỏi: Tại sao chính quyền lại dễ dãi như vậy? Các lãnh đạo chính quyền địa phương mất trí chăng? Câu trả lời xin nhường lại cho dư luận.

Ở trên đất hợp pháp, dân vẫn bị “lùa đi” bất cứ lúc nào

Những người dân khi ở, sẽ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ/bìa đỏ) và đó là đất hợp pháp, là một dạng tài sản bất động sản của người dân. Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp đối với tài sản của công dân. Người dân có an cư mới lạc nghiệp được. Tuy nhiên, xảy ra hiện tượng: Người dân vừa ở, vừa nơm nớp di dời. Cứ phong phanh có dự án, người dân lại hoang mang về đền bù, về chỗ ăn, chỗ ở. Mỗi lần chuyển nhà là một lần khổ sở. Có những địa phương, bao nhiêu dự án thương mại treo cứ lơ lửng, dân không được xây nhà, không được cải tạo, sửa chữa nhiều năm; không được mua – bán, chuyển nhượng. Dân có phản ánh, chính quyền đưa cái mác “Dự án” ra để chèn ép dân. Có những địa phương, quỹ đất giải phóng mặt bằng không còn nhưng người dân vẫn phải di dời và ôm một bọc tiền không biết sẽ quay lại cuộc sống bình thường như thế nào.

Cứ có dự án, dân sẽ mất đất một cách thụ động

Đã đến lúc cần kiểm soát các loại dự án thương mại trá hình. Đó là các loại dự án không hiệu quả nhưng mục đích để lấy đất. Nguyên tắc khi duyệt các dự án này phải đủ 2 chiều: Phù hợp với quy hoạch của địa phương, phù hợp với chủ trương chính sách và phải được sự đồng thuận của người dân. Chính quyền chỉ là đại diện cho Nhà nước thực thi chính sách; đại diện cho người dân kết nối đàm phán với doanh nghiệp; trợ giúp doanh nghiệp trong các vấn đề thủ tục. Chính quyền phải đảm bảo 3 bên như vậy và không được cắt bên nào. Trong đối trọng 3 bên, người dân yếu thế nhất vì manh mún, thấp cổ bé họng nên thông thường, chính quyền… cắt luôn nguyện vọng của người dân. Dự án là môn bài của chính quyền trước người dân. Người dân chỉ còn biết chạy như vịt chạy đồng.

Vấn đề đất đai là vấn đề nhức nhối hiện nay. Kiện tụng đất đai chiếm đa số các loại kiện tụng của người dân đối với chính quyền. Vì nhiều nên không ai để ý. Đây là điều trái ngược với quy luật chung. Người dân sống trên đất của mình mà lo sợ mỗi sáng mai tỉnh dậy, đất ở trong dự án nào đó. Môi trường sống bị phá nát cũng chỉ vì những dự án không kiểm soát nổi này. Nên chăng, chế tài cho Luật đất đai bổ sung điều: Nếu ai duyệt dự án mà trong vòng 5 (hoặc 10) năm không hiệu quả sẽ bị phạt tù hoặc đền bù thiệt hại?

(Theo Bút Danh)

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video