Động đất Nepal: Giải mã sự vội vã của Trung Quốc

05/05/2015 07:09

Cùng với Ấn Độ, Trung Quốc nhanh chóng cử đội cứu hộ và hàng viện trợ giúp Nepal sau thảm họa động đất.

Trận động đất mạnh 7,8 độ Richter ngày 25/4 ở Nepal đã gây ra hậu quả nặng nề về người và của. Tính đến nay đã có hơn 7.000 người thiệt mạng và trên 14.000 người bị thương. Hơn lúc nào hết, quốc gia Nam Á này rất cần sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Nhiều nước đã cử đội cứu hộ, cam kết viện trợ tài chính để giúp đỡ Nepal khắc phục hậu quả thảm họa động đất.

Giữa lúc “nước sôi lửa bỏng”, giới phân tích vẫn kịp nhận ra sự “khác thường” trong hành động của một số nước, trong đó có Trung Quốc.

Trung Quốc vội vã

Là nước láng giềng, có đường biên giới dài 1.400 km với Nepal, không mấy ngạc nhiên khi Trung Quốc là một trong những nước đầu tiên cử đội cứu trợ tới Kathmandu. Một ngày sau động đất, Chính phủ Trung Quốc cũng hào phóng tuyên bố sẽ viện trợ 20 triệu nhân dân tệ, tương đương 3,3 triệu USD cho Nepal.

Nếu so sánh với khoản viện trợ vỏn vẹn 100.000 USD mà Trung Quốc dành cho Philippines hồi tháng 11/2013 sau cơn bão Haiayn thì con số này quả là đáng kể! (Bắc Kinh đã tăng viện trợ cho Philippines lên 16 lần sau khi bị chỉ trích).

Đội tìm kiếm cứu nạn Trung Quốc tại Kathmandu hôm 26/4
Đội tìm kiếm cứu nạn Trung Quốc tại Kathmandu hôm 26/4

Giới phân tích cho rằng, động thái của Trung Quốc sau động đất ở Nepal càng làm lộ rõ mưu đồ của Bắc Kinh trong việc tranh giành ảnh hưởng với Ấn Độ ở quốc gia Nam Á này.

Nhìn lại chính sách của Trung Quốc đối với Nepal trong những năm gần đây càng thấy rõ nhận định này.

Trong giai đoạn quan hệ giữa Ấn Độ và Nepal không thuận lợi, Trung Quốc đã tiến vào Nepal, đẩy mạnh việc tìm kiếm lợi ích và phát triển hạ tầng ở khu vực Nam Tây Tạng và Tân Cương. Vào thời điểm kế hoạch xây dựng hạ tầng ở biên giới Ấn Độ-Nepal đổ vỡ, Trung Quốc đã đẩy mạnh phát triển hạ tầng dọc biên giới với Nepal.

Trong khi không có Thủ tướng nào của Ấn Độ tới thăm Nepal trong 17 năm (từ năm 1997 cho tới tháng 8/2014 khi Thủ tướng Ấn Độ Modi đến thăm Nepal), thì các chuyến thăm cấp cao giữa Nepal và Trung Quốc đã diễn ra thường xuyên.

Chẳng hạn, tháng 9/1998, Thủ tướng Nepal Sher Bahadur Deuba thăm Trung Quốc. Năm 2001, Quốc Vương Birendra và Hoàng hậu Aishwarya tới thăm Bắc Kinh, Hải Nam và Thượng Hải. Cùng năm, Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ tới thăm chính thức Nepal.

Năm 2002, Quốc Vương Gyanendra và Hoàng Hậu Komal thăm Bắc Kinh, Đại Liên, Chiết Giang, Thượng Hải và Hong Kong.

Năm 2008, Thủ tướng Pushpa Kamal Dahal Prachanda thăm Bắc Kinh để tham dự lễ bế mạc Thế vận hội Olympics.

Năm 2009, Thủ tướng Madhav Kumar và Tổng thống Ram Baran Yadav cũng sang thăm Trung Quốc.

Đến năm 2012, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo thăm chính thức Nepal; và một năm sau, Phó Tổng thống Nepal Parmanand Jha và Thủ tướng Sushil Koirala cũng có chuyến thăm Trung Quốc.

Trung Quốc đang nâng cấp đường cao tốc Araniko từ Tây Tạng tới thủ đô Kathmandu của Nepal, vốn được xây dựng trong những năm 60 của thế kỷ 20. Trung Quốc cũng có kế hoạch kéo dài tuyến đường sắt từ Tây Tạng tới biên giới Nepal. Trung Quốc coi nhiều dự án giao thông tại Nepal như một phương thức để tiếp cận các thị trường lớn hơn tại vùng châu thổ đồng bằng sông Hằng.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại Nepal hồi tháng 12/2014
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại Nepal hồi tháng 12/2014

Hồi cuối năm 2014, nhân chuyến thăm Nepal, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị thông báo Bắc Kinh sẽ tăng gấp hơn 5 lần viện trợ chính thức cho Kathmandu (từ 24 triệu USD lên 128 triệu USD), đồng thời cho rằng Nepal có thể đóng vai trò làm “cầu nối” giữa Trung Quốc với Nam Á.

Trung Quốc cũng cam kết xây dựng cơ sở hạ tầng hệ thống điện trị giá 1,6 tỷ USD và xây dựng một Học viện Cảnh sát làm “Quà tặng đặc biệt” cho Nepal. Ngoài ra, Bắc Kinh cũng sẵn sàng mở rộng mạng lưới đường sắt từ Shigatse, Tây Tạng đến Nepal và xem xét tăng học bổng cho sinh viên Nepal. Đánh dấu kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thăm chính thức Nepal trong năm 2015.

Ấn Độ ung dung

Trung Quốc đang tăng cường mọi nỗ lực để “ve vãn” các quốc gia láng giềng của Ấn Độ. Tuy nhiên, đối với trường hợp của Nepal, giới phân tích cho rằng Ấn Độ không tỏ ra quá lo lắng. Ngược lại, New Delhi còn coi các động thái của Bắc Kinh như những “trò vô bổ”.

Có nhiều lý do để Ấn Độ có thể tự tin trong trường hợp này nếu xét về các yếu tố lịch sử, văn hóa và tôn giáo.

Các nhân viên cứu hộ Ấn Độ tới Nepal
Các nhân viên cứu hộ Ấn Độ tới Nepal

Đối với Ấn Độ, Nepal không chỉ là một quốc gia tương đồng có đa số người dân theo đạo Hindu, mà còn là một bộ phận không thể tách rời của trường ảnh hưởng khu vực tại Nam Á. Nepal là thành tố chủ chốt trong chính sách đối ngoại của Thủ tướng Narendra Modi nhằm thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế và văn hóa với các nước láng giềng của Ấn Độ nằm trong “Hiệp hội vì hợp tác khu vực Nam Á” (SAARC).

Ấn Độ cũng đóng vai trò hết sức quan trọng đối với chính trường Nepal và đã giúp môi giới thỏa thuận hòa bình chấm dứt cuộc nổi dậy Maoist. Hoạt động chính trị ở Nepal có liên kết với các phong trào chính trị ở Ấn Độ và giới cầm quyền New Delhi có ảnh hưởng lớn tới chính trị Nepal.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (ngoài cùng bên phải) trong chuyến thăm Nepal hồi tháng 8/2014
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (ngoài cùng bên phải) trong chuyến thăm Nepal hồi tháng 8/2014

Ngoài ra, còn một lý do chính trị trong nước rõ ràng. Không chỉ bởi nhiều người Ấn Độ cảm thấy thân thuộc với Nepal, mà những người theo chủ nghĩa dân tộc Hindu ủng hộ đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) của ông Modi cũng quan tâm vì những lý do tôn giáo. Một số người dân tộc chủ nghĩa Hindu theo đường lối cứng rắn đã tuyên bố ủng hộ sự hỗ trợ của chính phủ Ấn Độ đối với các đồng đạo Hindu tại Nepal.

Về mặt kinh tế, hơn 2/3 thương mại của Nepal là với Ấn Độ; gần 50% nguồn vốn đầu tư của Nepal đến từ Ấn Độ.

Với những yếu tố trên, Trung Quốc khó có thể cạnh tranh với Ấn Độ tại Nepal ít nhất là trong trung hạn. Có chăng, việc tăng cường quan hệ với Nepal chỉ giúp Bắc Kinh giải quyết vấn đề Tây Tạng. Nhiều nguồn tin cho biết lực lượng an ninh Nepal thường xuyên trấn áp các cuộc biểu tình của khoảng hơn 20.000 người tỵ nạn Tây Tạng.

Thế nhưng, “già néo đứt dây” là lẽ thường khi nhiều người tỵ nạn Tây Tạng ở Nepal có thể sẽ chạy sang Ấn Độ. Nên nhớ rằng, Ấn Độ là đất nước đang cho Dalai Lama và chính phủ lưu vong Tây Tạng nương nhờ bất chấp sự phản đối của Trung Quốc.

(Theo Đất Việt)

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video