Điện hạt nhân sát biên giới: Trung Quốc từ chối gì?

06/04/2017 09:30

Việc hợp tác xây dựng mạng quan trắc và kế hoạch ứng phó quốc gia khi xảy ra sự cố điện hạt nhân phía TQ không đồng ý và bỏ đi.

Việt Nam kiên quyết, Trung Quốc chưa mặn mà

Chiều 5/4, tại buổi họp báo thường kỳ Quý I/2017 do Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) tổ chức, vấn đề 3 nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc nằm gần biên giới Việt Nam đi vào hoạt động đã nhận được nhiều câu hỏi của báo chí.

Trả lời về vấn đề này, TS Nguyễn Tuấn Khải – Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ KHCN) cho biết, thời gian qua đơn vị này đã hoàn thành dự thảo biên bản ghi nhớ trong việc hợp tác giữa các cơ quan pháp quy của hai nước nói riêng và ngành năng lượng hạt nhân nói chung.

“Cách đây 2 tuần, chúng tôi đã nhận được trả lời từ phía Trung Quốc. Trong biên bản ghi nhớ, về cơ bản họ đồng ý với các nội dung do chúng ta đưa ra. Tuy nhiên, một nội dung quan trọng liên quan tới việc hợp tác xây dựng mạng quan trắc và kế hoạch ứng phó quốc gia khi xảy ra sự cố thì phía Trung Quốc lại không đồng ý và bỏ đi”, ông Khải nhấn mạnh.

Dien hat nhan sat bien gioi: Trung Quoc tu choi gi?
Một số nội dung quan trọng liên quan tới việc hợp tác xây dựng mạng quan trắc và kế hoạch ứng phó quốc gia khi xảy ra sự cố thì phía Trung Quốc lại không đồng ý và bỏ đi.

Ông Khải cho biết thêm, cách đây 1 tuần trong cuộc gặp gỡ giữa Việt Nam và Trung Quốc tại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ở Vienna của Áo, hai bên đã tiếp tục thảo luận về biên bản ghi nhớ và đưa thêm nội dung liên quan tới việc hợp tác xây dựng mạng quan trắc phóng xạ, ứng phó sự cố.

Trong cuộc gặp gỡ, Trưởng đoàn Trung Quốc và các chuyên gia nước bạn đã ghi nhận yêu cầu của phía Việt Nam, đồng ý đưa nội dung liên quan tới việc hợp tác xây dựng mạng quan trắc phóng xạ vào biên bản ghi nhớ.

“Phía Trung Quốc vẫn trả lời rằng cần xin thêm ý kiến từ các đồng nghiệp, quan chức trong nước”, ông Khải chia sẻ.

Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cũng cho rằng, Việt Nam cần tìm hiểu về công nghệ Trung Quốc để đánh giá mức độ an toàn của ba nhà máy điện hạt nhân nằm gần biên giới Việt Nam mà phía Trung Quốc đang vận hành.

Theo thống kế, trong năm 2016, các tổ máy đầu tiên gần nước ta nhất, có công suất 1.000 MW của nhà máy điện hạt nhân Phòng Thành (Quảng Tây, cách Móng Cái 60km) đã đi vào hoạt động thương mại, các tổ máy 650 MW của nhà máy Xương Giang (đảo Hải Nam) và tổ máy 600 MW của nhà máy Trường Giang (Quảng Đông) đã được kết nối lưới điện quốc gia của Trung Quốc.

Nhiều lo ngại…

Dù điện hạt nhân thế hệ mới được đánh giá là an toàn, nhưng nhiều nhà khoa học trong nước vẫn lên tiếng bày tỏ lo lắng trước việc Trung Quốc xây dựng nhiều nhà máy điện hạt nhân gần biên giới Việt Nam.

Theo các chuyên gia, đối với hoạt động của 3 nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc gần sát biên giới, Việt Nam chỉ có thể yêu cầu nước bạn tiến hành phối hợp để ngăn ngừa các hiểm họa xảy ra chứ khó có thể dựa vào những cơ chế ràng buộc, yêu cầu bắt buộc.

Từng trao đổi với báo chí về vấn đề này, PGS.TS Lưu Đức Hải, Trưởng khoa môi trường, Trường ĐH Khoa học tự nhiên –ĐHQG Hà Nội cho rằng cần có sự giám sát quốc tế việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân Trung Quốc.

Theo PGS.TS Hải, với khoảng cách chỉ từ 200-300 km, thủ đô Hà Nội và toàn bộ đồng bằng Bắc Bộ nằm trong vùng có nguy cơ ô nhiễm.

Ngoài ra, nếu xây dựng ở vị trí đó các loại nước thải và nước làm mát có thể chứa chất phóng xạ, nhiệt độ cao nếu bị rò rỉ, chảy ra biển Đông sẽ tác động xấu tới môi trường biển thuộc lãnh hải của cả Trung Quốc lẫn Việt Nam. Chất ô nhiễm không có biên giới nên cũng không có chuyện chất ô nhiễm đến biên giới Việt Nam rồi sẽ quay lại.

“Chúng ta cũng cần phải xem xét đánh giá những tác hại của việc xây dựng nhà máy đó đến môi trường nước ta cả trên lục địa và cả trên vùng biển Vịnh Bắc Bộ; cũng như đưa ra các phương án hạn chế tối đa các thiệt hại, nếu xảy ra sự cố.

Đồng thời cũng có thể đề nghị sự giám sát quốc tế đối với việc xây dựng và vận hành các nhà máy điện hạt nhân trên đất Trung Quốc gần với Việt Nam”, PGS.TS Hải nhấn mạnh.

Trong khi đó, TS Lê Văn Hồng, Viện phó Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho rằng cần trao đổi trực tiếp với phía Trung Quốc về những nguy cơ trên.

Ngoài ra, Việt Nam có thể dựa vào Công ước quốc tế về an toàn nhà máy điện hạt nhân của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế  để yêu cầu Trung Quốc phải cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến nhà máy xây dựng cạnh biên giới nước ta.

“Hiện Trung Quốc đã tham gia công ước này và Việt Nam cũng mới tham gia. Vì vậy trên khuôn khổ hoạt động của Công ước, Việt Nam hoàn toàn có thể yêu cầu Trung Quốc cung cấp đầy đủ những thông tin về nhà máy điện hạt nhân sắp được xây dựng cạnh biên giới nước mình.

Tuy nhiên, đây nằm trong khuôn khổ nghĩa vụ của một nước thành viên khi tham gia Công ước quốc tế. Cách hay hơn cả vẫn là thông qua con đường trao đổi trực tiếp, cách này mềm mỏng hơn, nhưng chúng ta sẽ có thông tin cụ thể hơn và nhiều khi cũng rất hữu hiệu”, TS Hồng nhấn mạnh.

(Theo Đất Việt)

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video