Đi tìm sự thật về câu chuyện “tăng thuế VAT không ảnh hưởng đến người nghèo”?

31/08/2017 15:30

Theo ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) và bà Vũ Thị Mai, Thứ trưởng Bộ Tài chính, việc tăng thuế giá trị gia tăng VAT từ 10% lên 12% sẽ không ảnh hưởng tới dân nghèo. Trong khi đó, ngay khi dự kiến tăng thuế xuất thuế VAT được đưa ra, rất nhiều chuyên gia về kinh tế lại khẳng định khi thuế VAT tăng lên, người nghèo sẽ là nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất. Vậy đâu là sự thật, ai đúng ai sai trong câu chuyện này?


Những ngày qua, câu chuyện về tăng thuế suất thuế VAT có lẽ là vấn đề nóng hổi nhất trong lĩnh vực kinh tế. Việc tăng thuế không chỉ đơn giản là một quyết định mà nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường tiêu dùng cũng như đời sống nhân dân. Nếu như các loại thuế trực thu như thuế thu nhập, thuế tài sản chỉ ảnh hưởng tới một bộ phận người dân, ít tác động vào giá cả thị trường thì thuế VAT lại tác động tới tất cả mọi người (nếu họ có tham gia vào hoạt động giao dịch trên thị trường) và tác động ngay lập tức đến giá cả hàng hóa dịch vụ.

Với việc Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế suất thuế giá trị gia tăng, rất nhiều ý tranh luận đã được đưa ra. Đồng tình có, nhưng phản đối cũng rất nhiều. Như một lẽ hiển nhiên, khi tăng thuế thì giá cả hàng hóa, dịch vụ sẽ tăng. Khi đó, người dân sẽ phải bỏ ra thêm một khoản tiền để sở hữu một món hàng. Và điều tất yếu là “phản ứng thuế” sẽ xảy ra, người dân sẽ phản đối kịch liệt. Tuy nhiên, hiện nay không chỉ nhân dân phản đối mà giới chuyên gia về kinh tế (những người am hiểu quy luật thị trường, có kiến thức chuyên sâu, không bị chi phối bởi ý muốn chủ quan) cũng không đồng tình với đề xuất tăng thuế. Trong trường hợp này, rõ ràng việc tăng thuế cần phải được đánh giá lại.

ý kiến của ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) về việc tăng thuế VAT
ý kiến của ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) về việc tăng thuế VAT

Mỗi người một kiểu

Tăng thuế VAT khiến giá cả hàng hóa dịch vụ tăng, lúc này, nhiều tác động tiêu cực đến đời sống xã hội sẽ nảy sinh. Trong đó, rất nhiều chuyên gia, nhà khoa học đã tiên liệu việc tăng thuế sẽ khiến dân nghèo bị bần cùng hóa. Chính những người dân nghèo sẽ là nhóm chịu tác động mạnh nhất bởi việc tăng thuế này.

Tuy nhiên, trong một thông tin mới nhất được đưa ra vào hôm 30/08, ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế cho rằng: “Mặt hàng rau, thịt… không chịu thuế VAT, thế nên, dù VAT có tăng lên bao nhiêu thì cũng không ảnh hường gì cả”. Theo ông, do các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu không qua khâu thương mại sẽ không bị đánh thuế mà người nghèo thì chủ yếu chi tiêu vào mặt hàng này nên sẽ không bị ảnh hưởng khi thuế VAT tăng.

Trong một bài phỏng vấn đăng tải trên báo Dân trí, bà Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ đưa ra quan điểm: “Qua đề xuất điều chỉnh thuế này, người ảnh hưởng ít là những người có thu nhập tốt hơn, còn những người thua thiệt lại là những đối tượng người nghèo, người dân, trong đó còn rất nhiều người có thu nhập thấp, cận nghèo”.

Đồng quan điểm với bà Lan, ông Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Nghiên cứu của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbrigh chia sẻ: “Người tiêu dùng, bất kể thu nhập cao hay thấp, đều phải đóng cùng một mức thuế VAT cho cùng một sản phẩm chịu thuế. Song do người thu nhập thấp phải dành một tỷ trọng thu nhập lớn hơn cho tiêu dùng nên gánh nặng thuế họ phải chịu sẽ chiếm một tỷ trọng cao hơn so với thu nhập. Tăng thuế VAT vì vậy sẽ làm người thu nhập thấp bị tổn thương nhiều hơn, do vậy khó được chấp nhận dưới góc độ công bằng”.

Hay một ý kiến khác của TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó chủ tịch Uỷ ban giám sát tài chính quốc gia. Ông cho ví dụ: “Ví dụ việc người nghèo thu nhập được 6 triệu đồng/tháng, thì họ chi tiêu sinh hoạt thiết yếu như ăn, ở, mặc, đi lại… khoảng 4 triệu đồng nên tỷ trọng chịu thuế cao. Trong khi người giàu thu nhập 100 triệu đồng/tháng, thì họ cũng chỉ chi ra 20 triệu, phần còn lại họ được tích lũy. Do đó, người nghèo là đối tượng chịu thiệt hại nặng nề nhất khi tăng thuế”.

Rõ ràng trong các ý kiến trên, quan điểm của người làm luật – ông Phạm Đình Thi và các nhà nghiên cứu đang đối chọi gay gắt với nhau. Và lúc này, không ít người sẽ tự hỏi do ông Thi không đủ kiến thức hay các chuyên gia trên không có năng lực? Bởi rõ ràng, với cùng một vấn đề mà có hai quan điểm đối nghịch nhau như vậy thì sẽ phải có người đúng, người sai.

Vậy đâu là sự thật?

Hiện nay, theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng, đúng như lời của Vụ trưởng Phạm Đình Thi, việc người dân mua mớ rau, cân thịt…sẽ không bị tính thuế VAT. Theo thông tư 26, 130/2016/TT-BTC, các mặt hàng không chịu thuế là :
– Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, hải sản…chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra.
– Sản phẩm giống vật nuôi, cây trồng.
– Tưới, tiêu nước….

Như vậy, dường như quan điểm của ông Phạm Đình Thi có vẻ đúng. Tuy nhiên, khi đánh giá kỹ vấn đề này thì tôi không đồng quan điểm với ý kiến của ông Vụ trưởng. Trên quan điểm của tôi, ý kiến của Vụ trưởng dường như chỉ vạch ra cái vỏ bọc bên ngoài mà chưa nhấn mạnh đến những thứ xung quanh.

Thứ nhất, nắm rau, cân thịt…không chỉ là nắm rau, cân thịt

Nói như vậy, nhiều người sẽ cho rằng tôi “dở hơ”, lẩm cẩm. Tuy nhiên, rõ ràng để có được nắm rau, cân thịt hiện diện trên thị trường thì nó phải trải qua muôn khâu, ngàn việc. Đầu tiên là chi phí điện, nước để trồng rau, nuôi lợn lớn lên. Tiếp đó là chi phí thuốc phòng, trừ sâu bệnh. Đến khi ra đến thị trường, người ta còn phải mất tiền xăng dầu vận chuyển. Rồi bên cạnh đó là tiền thuê chỗ ngồi bán hàng. Muôn ngàn thứ đầu vào có thể tác động đến giá rau, thịt. Người ta có thể phản bác phân, thuốc trừ sâu cũng được miễn thuế. Nhưng tiền xăng đi lại, tiền điện chiếu sáng thì ai chi trả. Do vậy, dù các mặt hàng nhu yếu phẩm như thịt, rau không bị đánh thuế VAT trực tiếp thì giá cả nó cũng không thể “ngồi im” khi chính sách tăng thuế VAT thành sự thật.

Thứ hai, người nghèo không có nghĩa là chỉ sử dụng hàng không thuế

Trong cuộc sống, bên cạnh nhu yếu phẩm thiết yếu thì mọi người cũng phải chi tiêu cho rất nhiều mặt hàng khác nhau. Nếu như ý kiến của Vụ trưởng, người nghèo chủ yếu chỉ mua hàng không bị tính thuế nên sẽ không bị ảnh hưởng nhiều là hoàn toàn sai lầm. Bởi đầu tiên, như đã phân tích ở trên, dù các mặt hàng đó không bị tính thuế thì trong bối cảnh chung, giá của nó tất yếu sẽ tăng. Cùng với đó, khi thuế tăng, nghĩa là người dân sẽ phải cân nhắc chi tiêu. Khi đó, người nghèo sẽ bị “tước đi” cơ hội tiếp cận với nhiều mặt hàng. Sự phân hóa giàu nghèo sẽ ngày càng sâu sắc.

Với nhiều ngữ lập luận trên, tôi vẫn nhấn mạnh, người nghèo sẽ là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng mạnh nhất khi thuế VAT tăng.

Càng nói…càng khó chấp nhận

Một tin mới nhất liên quan tới việc tăng thuế VAT được Bộ Tài chính đưa ra hôm 30/08 là sau khi lấy ý kiến về việc tăng thuế, chưa có Bộ, Ngành nào phản đối việc tăng thuế. Nghe thì có vẻ như nó nhận được sự ủng hộ của rất nhiều người nhưng thực tế thì sao? Điều này nói ra dường như không có tính thuyết phục, chẳng khác nào một người vừa đá bóng vừa thổi còi. Bởi cơ quan nhà nước vừa là Cơ quan đưa đề xuất, vừa là Cơ quan cho ý kiến. Muốn biết đề xuất tăng thuế có được hưởng ứng hay không thì phải hỏi nhân dân, những người trực tiếp đóng thuế. Hay chí ít, họ cũng phải lấy ý kiến của các chuyên gia chuyên ngành bên ngoài bộ máy nhà nước (để đảm bảo tính khách quan).

Trong khi các Ban, Ngành không phản đối tăng thuế và Vụ trưởng cho rằng người nghèo ít chịu ảnh hưởng khi tăng thuế thì chúng ta cùng xem ý khiến của người dân…Đây là hai ý kiến của bạn đọc có nick facebook Nguyễn Trung Dũng và Dung Nong chia sẻ:

2
3

Và đây là sự bức xúc của bạn Vu Trong Quyen

4

CTV Vũ Trần

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video