+
Aa
-
Đã “công bố” lại còn “công khai”!
19/11/2016 13:00

Hàng ngày, khi nói hoặc viết, chúng ta vẫn thường sử dụng rất nhiều từ Hán Việt. Đó là thứ tiếng Hán đã được Việt hóa bằng cách uốn nắn hoặc cải biến cho phù hợp với âm điệu và ngữ pháp của tiếng Việt và trở thành một lớp từ quan trọng của tiếng Việt. Sự vay mượn này thực sự mang tính sáng tạo. Chẳng hạn: ta không nói “sai khiển” mà là “sai khiến”, không nói “trú sở” mà là “trụ sở”, “chúng cư” mà là “chung cư”, không nói “nhiệt náo” mà là “náo nhiệt”, không nói “giai cấp tính” mà là “tính giai cấp”… Những cải biến kiểu này không quá khác biệt về mặt ngữ nghĩa so với từ gốc Hán và được cộng đồng người Việt chấp nhận từ lâu, không bị xem là sai hay không chuẩn.

Gần đây, việc sử dụng từ Hán Việt – đặc biệt là trên các phương tiện truyền thông đại chúng – có nhiều biểu hiện cho thấy sự thiếu am hiểu, thiếu cẩn trọng, thậm chí cẩu thả, tùy tiện lắp ghép, dẫn đến tình trạng diễn đạt ngô nghê, khó hiểu hoặc sai lạc về ngữ nghĩa. Ở đây, xin dẫn ra một vài trường hợp khá phổ biến hiện nay.

honghai

Cũng gần giống như vậy là trường hợp dùng từ hoàn thành. Lâu nay người Việt vẫn hiểu từ này là không những để chỉ tình trạng làm xong, mà hơn thế nữa, còn là “làm xong một cách đầy đủ” (TĐTV) như: “hoàn thành một công trình/dự án”, hoặc “cơ quan đã hoàn thành kế hoạch”. Rõ ràng như vậy, nhưng không hiểu sao nhiều người vẫn cứ thòng thêm một từ “xong” vào (hoàn thành xong) vừa làm mờ đi nét nghĩa “làm xong một cách đầy đủ” mà còn lặp nghĩa một cách thừa thãi vô ích. Chẳng hạn: “Các vận động viên đã hoàn thành xong nội dung chạy 1.500 mét”, hoặc: “Thí sinh này đã hoàn thành xong bài thi hát” – (xin được miễn nêu xuất xứ các dẫn chứng).

Cứu cánh, cũng theo TĐTV, có nghĩa là: “mục đích cuối cùng”. Trong Hán ngữ có nhiều từ “cứu” đồng âm dị nghĩa; riêng “cứu” trong “cứu cánh” có nghĩa là “cuối cùng”; “cánh” cũng có nghĩa tương tự. Như vậy, “cứu cánh” không thể được dùng theo nghĩa của chữ cứu (tức là làm cho thoát khỏi một sự đe dọa an toàn, sự sống còn) như trong các từ: cứu giúp, cứu tinh, cứu rỗi, cứu chữa.

Thật ngô nghê, không hiểu nổi khi nghe một người tường thuật bóng đá bình luận: “Những trận đấu cuối cùng sẽ là cứu cánh cho những ai thích sự hấp dẫn”, hoặc nghe lời thuyết minh trên đài truyền hình: “Anh Ken đã cứu cánh  cho ngày hôm nay…” (Ken đã giữ thùng dầu diesel cho khỏi đổ)!

(Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn)

Bài mới
Đọc nhiều