Chiến dịch “săn cáo” – Nỗi khiếp sợ của các quan tham bỏ trốn của Trung Quốc

02/05/2017 18:55

“Săn cáo” là chiến dịch truy bắt các đối tượng tham nhũng chạy trốn ra nước ngoài và cũng là một phần quan trọng trong cuộc chiến chống tham nhũng được triển khai tại Trung Quốc hơn 3 năm nay. Hàng ngàn quan tham được dẫn độ về Trung Quốc đã tạo nên được tiếng vang cho chiến dịch này, đồng thời nó cũng gây ra nỗi khiếp sợ cho những đối tượng tham nhũng của Trung Quốc khi bỏ trốn.

Một quan tham Trung Quốc bị dẫn giải từ Canada về nước tại sân bay quốc tế Bắc Kinh vào năm 2011
Một quan tham Trung Quốc bị dẫn giải từ Canada về nước tại sân bay quốc tế Bắc Kinh vào năm 2011

06 năm trước (2011-2017), một bản báo cáo mật dài 67 trang của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc bị rò rỉ và lập tức gây chấn động dư luận bởi chỉ ra các địa điểm “hạ cánh” ưa thích của quan tham Trung Quốc và cách thức họ chuyển tiền ra nước ngoài. Theo đó, gần 18.000 quan tham trốn ra nước ngoài và “mất tích” từ giữa những năm 1990 của thế kỷ trước và mang theo khoảng 123 tỉ USD, tương đương gần 2% GDP của Trung Quốc trong năm 2010. Trong khi đó, Tổ chức minh bạch tài chính toàn cầu cho rằng, đã có 2,83 ngàn tỉ USD bị chuyển ra khỏi Trung Quốc trong giai đoạn 2005-2011.

Chính vì thế, sau Đại hội 18, cùng với “đả hổ diệt ruồi”, chiến dịch “săn cáo” được Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình phát động. Trong tuyên bố được đăng tải trên website, Bộ Công an Trung Quốc cho biết, bộ này sẽ thành lập 1 đơn vị mới chuyên trách nhiệm vụ tìm kiếm và bắt giữ những đối tượng bị truy nã gắt gao nhất trong cả nước liên quan đến tội danh tham nhũng. Cuộc truy bắt các nghi phạm tham nhũng này sẽ được phối hợp triển khai giữa Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Ngân hàng Trung ương và Bộ Ngoại giao.

“Đội săn cáo” được tuyển chọn thế nào?

Phó cục trưởng Cục Tội phạm kinh tế thuộc Bộ Công an Trung Quốc Lưu Đông cho biết, biệt đội “săn cáo” bao gồm 20 “thợ săn”, độ tuổi trung bình 30, trong đó có người mới bước qua 20. Quan chức này cho hay “Chiến dịch săn cáo” đòi hỏi một biệt đội trẻ vì các thành viên cần có sự dẻo dai để chịu đựng các chuyến công tác kéo dài và xa nhà. Hầu hết thành viên trong đội có bằng thạc sĩ và phần lớn học về kinh tế, luật và điều tra. Nhiều người khác có chuyên môn về ngoại ngữ và quản lý doanh nghiệp.
Ông liệt kê 3 tiêu chuẩn chính để chọn người vào đội “săn cáo”: kinh nghiệm điều tra, kiến thức pháp lý và kỹ năng ngoại ngữ. Ngoài ra, các thành viên phải có trí tuệ cao để ứng phó những “con cáo” quỷ quyệt, chỉ số cảm xúc cao để hợp tác thuận lợi với các bộ phận công lực trong những quốc gia và khu vực liên quan và chỉ số vượt khó cao để đương đầu với những tình huống khẩn cấp, khó khăn và nguy hiểm.

Phó cục trưởng Lưu khẳng định “chiến dịch săn cáo” không chỉ mất nhiều công sức, thời gian mà còn khiến các thành viên của đội gặp nhiều nguy cơ như bệnh truyền nhiễm, xung đột khu vực… Cụ thể là vào tháng 8/2014, khi Nigeria đang hứng chịu dịch Ebola, đội “săn cáo” vẫn phải đến quốc gia châu Phi này để truy bắt một nghi phạm. Một thành viên trong đội đã bị sốt cao khi vừa đến Nigeria, khiến các thành viên khác hoảng sợ vì lo rằng anh ta nhiễm Ebola, nhưng họ vẫn phair tiếp tục sứ mệnh của mình.

Liu Dong, phó giám đốc Cục Chống tội phạm kinh tế của Bộ Công an Trung Quốc, nói với hãng thông tấn Tân Hoa Xã rằng, “trí tuệ xúc cảm” để đối phó lực lượng hành pháp ở nước ngoài, khả năng xử lý tình huống khó là hai trong những tiêu chí mà Cục Chống tội phạm kinh tế xem xét khi tuyển chọn thành viên của “biệt đội săn cáo”.

Những khó khăn trong “chiến dịch săn cáo”

Một trong những vấn đề lớn nhất của chiến dịch này là truy lùng những nhân vật bỏ trốn sang Canada, Mỹ và Úc, 3 điểm đến hấp dẫn của đối tượng này vì cả 3 quốc gia đó chưa ký hiệp ước dẫn độ với Trung Quốc.

Theo chuyên gia pháp lý, việc truy tìm và dẫn giải các “cáo tham nhũng” ở nước ngoài trở về thực sự là một thách thức đối với chính quyền Trung Quốc. Bởi chính phủ các nước phương Tây cũng thường tỏ ra miễn cưỡng khi trao trả nghi phạm Trung Quốc do quan ngại về hệ thống tòa án hay việc áp dụng án tử hình với tội danh liên quan đến tham nhũng ở Trung Quốc. Lin Xin, nhà nghiên cứu luật quốc tế từ Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc nói. “Có những khác biệt trong hệ thống chính trị và ý thức hệ giữa chúng ta. Những khác biệt này ảnh hưởng đến việc dẫn độ”. Phó cục trưởng Lưu cũng thừa nhận nỗ lực “săn cáo” không phải lúc nào cũng được các nước sở tại ủng hộ.

Theo tờ The Sydney Morning Herald, họ thường vấp phải phản ứng cảnh giác của giới chức các quốc gia phương Tây, trong đó có Úc. Chính phủ Úc đã triệu tập quan chức ngoại giao cấp cao Trung Quốc ở thủ đô Canberra để bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về chiến dịch ngầm “không thể chấp nhận” của Bắc Kinh.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đã cảnh báo Trung Quốc phải chấm dứt ngay hoạt động của các đặc vụ trên lãnh thổ Mỹ. Các đặc vụ này là người của Bộ Công an Trung Quốc, bí mật tới Mỹ bằng các thị thực khác nhau như du lịch hay thương mại để tiếp cận và gây sức ép với những đối tượng tham nhũng đang lẩn trốn trên đất Mỹ. Các đặc vụ nhập cảnh vào Mỹ bằng visa thương mại hoặc du lịch đồng thời sử dụng “những chiến thuật mạnh tay”, gây áp lực buộc nghi phạm phải về nước. Một trong những chiến thuật này là “khủng bố tinh thần” thân nhân đang sống ở Trung Quốc của các nghi phạm trong nhiều tháng liền.

Tuy gặp nhiều trở ngại, giới chức Trung Quốc vẫn có chiêu thức để đưa những “con cáo” về nước. Trong số những nghi phạm được đưa về nước năm 2016 theo “Chiến dịch săn cáo”, chỉ có gần một nửa là số người bị dẫn độ từ 69 quốc gia và số còn lại được cho là “tự nguyện” trở về. Theo các quan chức Trung Quốc cho biết, đối với những quan tham tinh ranh “như cáo” luôn biết tìm cách lẩn trốn ra nước ngoài nhằm thoát tội thì cần có những biện pháp cứng rắn.

Trong chiến dịch Săn cáo năm 2015, Trung Quốc đã bắt giữ 850 đối tượng đang lẩn trốn ở gần 70 quốc gia trên thế giới về nước xét xử và thu hồi hàng triệu USD tiền bất chính. Chiến dịch “săn cáo” 2016 của Trung Quốc đã bắt giữ được hơn 650 đối tượng đang lẩn trốn ở nước ngoài, trong đó có những đối tượng đã lẩn trốn 10 – 20 năm. Tính đến tháng 4/2017, chiến dịch “săn cáo” đã bắt giữ được 40 trong 100 đối tượng bị “truy nã gắt gao nhất”.

Năm 2016, Canada đã ký hiệp ước với Trung Quốc cho phép trả lại tài sản mà các quan chức tham nhũng Trung Quốc mang theo khi trốn sang nước này. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đạt được thỏa thuận nhận lại tiền phi pháp với một quốc gia khác. Giới truyền thông coi đây là tín hiệu mạnh mẽ gửi tới những quan tham đang lẩn trốn ở nước ngoài – không còn chốn dung thân an toàn cho chúng.

Chiến lược “săn cáo” của Trung Quốc đã mang về hàng triệu đô la tiền bất chính mà quan tham đã tuồn ra nước ngoài, đưa những kẻ phạm tội chạy trốn bị xử lý trước pháp luật nhờ đó đã đem lại niềm tin cho người dân nước này. Đặc biệt, một thông điệp quan trọng của chiến dịch này là “các quan tham sẽ triệt tiêu tư tưởng hạ cánh an toàn nếu biết cách tẩu tán tài sản rồi chạy trốn ra nước ngoài”.

Băng Băng

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video