Băn khoăn chuyện “cát sỏi” ở một tỉnh lẻ

21/08/2017 17:19

Thời gian qua, sau khi các đơn vị được Cục đường thủy nội địa – Bộ Giao thông Vân tải cấp phép bị yêu cầu dừng hoạt động đã đẩy giá cát lên cao, việc này cũng khiến cho hoạt động “cát tặc” càng nóng bỏng hơn.

Vấn đề khai thác cát ở Quảng Ngãi sẽ "nóng" thêm khi tỉnh Quảng Ngãi ủy quyền cho cấp huyện quản lý?
Vấn đề khai thác cát ở Quảng Ngãi sẽ “nóng” thêm khi tỉnh Quảng Ngãi ủy quyền cho cấp huyện quản lý?

Thế nhưng, mới đây UBND tỉnh Quảng Ngãi ủy quyền cho UBND các huyện, thành phố tổ chức đấu giá, quản lý, cấp giấy phép khai thác các điểm bồi tụ cát, sỏi lòng sông và quản lý, cấp giấy phép khai thác đá chẻ, cát, sỏi lòng sông bằng phương pháp thủ công đối với khu vực khoáng sản nằm ngoài quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp giấy phép của UBND tỉnh.

Hẳn Chính quyền Quảng Ngãi đã quên chuyện người dân thôn An Phú – Xã Tịnh An – TP Quảng Ngãi và một số nơi trên địa bàn tỉnh đã nhiều lần tập trung để phản ánh việc khai thác cát của một số doanh nghiệp khai thác cát do lo ngại đất sản xuất người dân sạt lở và ảnh hưởng đến môi trường

Một thực tế cần phải thừa nhận là khai thác cát ở các dòng sông có tác động rất xa, có thể đến hàng trăm km. Làm biến đổi dòng chảy, gây sạt lở bờ sông, đất nông nghiệp bị cuốn trôi, ảnh hưởng hệ thống đê kè. Thậm chí, việc khai thác cát ở một nơi có thể gây sạt lở cho các địa phương khác và sạt lở bờ biển vì cát không ra được bờ biển. Vậy không thể nói là nơi nào không có khai thác cát thì sạt lở không phải do khai thác cát gây ra.

Nên, nếu chỉ loay hoay tìm nguyên nhân tại chỗ thì sẽ không thấy được bức tranh lớn và nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Chuyện này không riêng gì các dòng sông ở Quảng Ngãi.

Mặt khác, hiện nguồn cát được cấp phép khai thác chỉ đáp ứng khoảng 60-65% nhu cầu của các thành phố lớn. Trong khi đó, Việt Nam đang phát triển hạ tầng rất nhanh và mạnh nên nhu cầu về nguyên liệu này không ngừng tăng cao.

Theo ông Phạm Văn Bắc – Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng: “Giá cát tăng cao trước hết là do lệch pha cung cầu. Trong thời gian gần đây, giá cát xây dựng dùng cho bê tông đã tăng với biên độ từ 50-200% so với giá cát tại thời điểm tháng 3 (thời điểm khi các cơ quan chức năng mở đợt cao điểm phòng chống khai thác cát trái phép)”

Nghĩa là, việc khai thác cát dưới lòng sông để bán hiện đang mang lại siêu lợi nhuận nên nhiều doanh nghiệp, cá nhân liên tục đẩy mạnh khai thác cát, kể cả chính thức hoặc khai thác lậu. Theo đó, chuyện phát sinh tiêu cực trong quản lý rất dễ xảy ra.

Có lẽ vì thế mà hoạt động khai thác cát trái phép, hiện vẫn diễn ra “nóng” tại các sông thuộc tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và các địa bàn giáp ranh tại một số tỉnh có các tuyến sông Hồng, sông Đà, sông Lô, sông Cầu, Trà Lý, sông Lam, Trà Khúc, sông Hương, sông Hàn, sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Tiền, sông Hậu…nói chung.

Đáng chú ý là, mặc dù có giấy phép khai thác nhưng các tổ chức, cá nhân đều có các vi phạm chủ yếu như: không thực hiện đầy đủ thủ tục về đánh giá tác động môi trường; Không ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường; Không thực hiện đầy đủ phương án đảm bảo an toàn giao thông; Khai thác vượt quá khối lượng và số lượng phương tiện cho phép; không xuất hoá đơn, chứng từ đúng theo quy định…

Để tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với tài nguyên cát, sỏi và đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả tình trạng vi phạm pháp luật trong khai thác cát, sỏi. Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, quyết liệt những quy định pháp luật hiện hành, các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/3/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường hiệu lực thi hành chính sách pháp luật về khoáng sản và văn bản số 357/TB-VPCP ngày 6/11/2015, văn bản số 161/TB-VPCP ngày 24/3/2017.

Trước yêu cầu mang tính cấp thiết từ thực tiễn, cần phải xem cát, sỏi của sông là một tài nguyên quan trọng. Cần phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ việc khai thác theo đúng quy định.

Thế nhưng, chuyện tỉnh Quảng Ngãi nói riêng vẫn chưa làm tốt công tác quản lý ở cấp tỉnh mà lại phân cấp về cấp huyện phụ trách. Đáng lý ra, cần quản lý chặt chẽ hơn thì tỉnh này lại phân cấp dễ dàng hơn. Nên dư luận càng có quyền hoài nghi về “lợi ích nhóm” và tính hiệu quả của chính sách quản lý trong thời gian tới.

Như vậy, việc làm này của Quảng Ngãi có “ngược” với chỉ đạo của Thủ tướng và các Bộ, ngành?

CTV Sông Trà

Xem nhiều

Tin liên quan

Cùng sự kiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM