ASEAN còn yếu về năng lực ứng phó và cứu trợ thiên tai

05/03/2014 23:02

Theo một cuộc khảo sát và nghiên cứu của Trung tâm Habibie, Indonesia. Thời gian qua, các nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) liên tục phải hứng chịu nhiều trận thiên tai, bão lụt với tần suất ngày càng tăng, gây thiệt hại nặng nề về người và của.

Cộng đồng quốc tế đã tích cực hỗ trợ các nước khắc phục hậu quả. Trong những hoạt động này, ASEAN lại giữ vai trò mờ nhạt và có đóng góp rất hạn chế. Mới nhất là trường hợp siêu bão Haiyan ở Phillipines cuối năm 2013. Với thiệt hại tới hơn 6.000 người chết chưa kể gần 1.800 người mất tích và hơn 4 triệu người mất nhà cửa, vậy mà ASEAN chỉ cử 1 đội cứu trợ gồm 4 người thuộc Trung tâm điều phối cứu trợ nhân đạo AHA Center và cung cấp một lượng hàng hoá thiết yếu quá nhỏ gồm 2,5 tấn gạo, 2.000 bộ đồ y tế và 1.000 tấm bạt.

Cảnh tàn phá tại Philippines sau bão Haiyan.

Khi thăm các vùng bị thiệt hại, Tổng thư ký ASEAN cam kết hỗ trợ thêm 500.000 USD. So với mức độ thiệt hại Phillipines phải gánh chịu, thì sự hỗ trợ nói trên của ASEAN chưa bao gồm cam kết hỗ trợ song phương từ các nước ASEAN cho Phillipines hầu như không đáng kể. Điều này gây ngạc nhiên nhiều người vì ASEAN luôn coi quản lý thiên tai và cứu trợ nhân đạo là một ưu tiên cao và đã xây dựng được không ít cơ chế, công cụ và chương trình hợp tác trong lĩnh vực này.

Thậm chí ngay trước đó, ASEAN đã tổ chức một cuộc diễn tập tại Việt Nam vào tháng 10 năm 2013 với tình huống là ứng phó với một siêu bão đổ bộ vào một nước thành viên. Nhưng khi đi vào thực tế, ASEAN lại phản ứng rất chậm và ít hiệu quả.

Sở dĩ có tình trạng trên là do những khiếm khuyến trong hợp tác ASEAN, trong đó phải kể đến:

1) Hạn chế về nguồn lực, cả nhân lực và tài chính.

Bộ máy Ban thư ký ASEAN chỉ có khoảng 300 người với ngân sách hàng năm khoảng 16 triệu USD nhưng phải theo dõi một khu vực với 500 triệu dân. Trung tâm điều phối cứu trợ nhân đạo AHA Center chỉ gồm 13 nhân viên.

2) Thiếu quyết tâm chính trị

Trường hợp bão Haiyan cho thấy, các nước ASEAN vẫn thiên về hỗ trợ qua kênh song phương hơn là qua kênh ASEAN.

3) Các cơ chế, công cụ hợp tác chồng chéo lẫn nhau

Ngoài Hiệp định ASEAN về Quản lý thiên tai và Ứng phó khẩn cấp (AADMER) và Trung tâm điều phối cứu trợ nhân đạo (AHA Center), còn một số cơ chế và khuôn khổ khác cũng tham gia hợp tác cứu trợ thiên tai như Uỷ ban ASEAN về Quản lý thiên tai (ACDM), ADMM Plus, ARF và EAS. Điều này dẫn đến sự chồng chéo, thiếu hiệu quả của ASEAN. Ngoài ra còn phải kể đến việc một số nước ASEAN chưa xây dựng được các chính sách quốc gia hữu hiệu về ứng phó và cứu trợ thiên tai, nhất là bảo đảm sự phối hợp dân quân hiệu quả, cũng như hạn chế về năng lực, đặc biệt là thiếu các phương tiện, trang thiết bị cần thiết.

Để khắc phục, ASEAN cần tiến hành một số biện pháp sau:

1) Củng cố vai trò của AADMER như là công cụ và khuôn khổ chủ đạo về cứu trợ và khắc phục hậu quả thiên tai ở ASEAN. Tăng cường vai trò và năng lực của Trung tâm điều phối cứu trợ nhân đạo (AHA Center), các cơ chế và khuôn khổ khác cần tập trung hỗ trợ cho AADMER

2) nâng cao năng lực, kinh nghiệm thực tế, nhất là khả năng phản ứng nhanh, thay vì quá tập trung vào xây dựng các thoả thuận, khuôn khổ, chương trình hợp tác dài hạn.

3) Nâng cao vai trò quân đội và bảo đảm sự hiệu quả trong công tác phối hợp quân đội và dân sự, chú trọng mua sắm và nâng cấp các trang thiết bị cần thiết trong các chiến dịch cứu trợ thiên tai.

CTV Bảo An

Xem nhiều

Tin liên quan

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Video